Í loftslagsmálum segir heilbrigð skynsemi mér tvennt: 1) að náttúran hafi ekki skyndilega hætt upp úr 1980 að hafa áhrif á loftslag og 2) að það loftslag, sem mældist um og eftir 1980, geti ekki verið hið eina ákjósanlega, svo að allar loftslagsbreytingar eftir það séu til hins verra. Nú hefur Frosti Sigurjónsson, hagfræðingur, frumkvöðull og fyrrverandi alþingismaður, samið fróðlegt kver, Hitamál, þar sem hann rekur skilmerkilega rannsóknir á áhrifaþáttum loftslags, sem eru vitaskuld margir fleiri en koltvísýringur í andrúmslofti. Sumir þættir valda hlýnun, aðrir kólnun. Frosti dregur ekki í efa þá vísindalegu tilgátu, að losun koltvísýrings í andrúmsloft valdi hlýnun. Hann heldur því hins vegar fram, að margir aðrir þættir séu að verki og í báðar áttir, til hlýnunar og kólnunar. Hann bendir líka á, að aukning koltvísýrings í andrúmslofti örvi gróður, sem sé jákvætt. Veruleg óvissa sé um hlutföll einstakra áhrifaþátta og um kosti og galla áhrifanna.
Á fyrstu áratugum þessarar aldar hefur hafist barátta fyrir því um allan heim að minnka losun koltvísýrings í andrúmsloft, ekki síst með því að takmarka brennslu kola og olíu. En slík orkuskipti höfðu þegar farið fram á Íslandi, því að mestöll orka, sem hér er nýtt, er endurnýjanleg og hefur ekki í för með sér losun koltvísýrings í andrúmsloft. Frosti gagnrýnir, að misvitrir stjórnmálamenn hafi skuldbundið Ísland til svipaðra orkuskipta og í löndum, sem nýta aðallega orkugjafa eins og kol og olíu. Hinar nýju reglur leggjast þess vegna af meiri þunga hér en annars staðar á flug, siglingar og vegasamgöngur. Þetta var ein ástæðan til þess, að flugfélagið Play varð gjaldþrota haustið 2025, og þetta hefur líka valdið Icelandair búsifjum. Frosti telur þetta jafnóskynsamlegt og að skipa tveimur mönnum, öðrum akfeitum og hinum nálægt kjörþyngd, að grennast jafnmikið. Það, sem er skynsamlegt í dæmi annars, er varhugavert í dæmi hins.
Ég er sammála Frosta um, að íslensk stjórnvöld hafa ekki nógsamlega vakið athygli á og fengið aðra til að viðurkenna sérstöðu Íslands í orku- og umhverfismálum.
(Fróðleiksmoli í Morgunblaðinu 27. desember 2025.)

Rita ummæli