Velheppnað sjúkraflug frá Gjörgi um daginn
Örygg heilbrigðisþjónusta er grundvöllur búsetu í dreifbýli og í uppbyggngu ferðaþjónustunnar á Íslandi sem hefur stóraukist sl. ár. Mennig þjóðarinnar og hagsæld með öflun gjaldeyristekna, liggur undir til framtíðar.
Aukinn veikleiki er hins vegar víða um land í mönnun heilbrigðisstétta, lækna, hjúkrunarfræðinga og sjúkraflutngsmanna, auk aðstöðu og möguleika á öruggum sjúkraflutningum. Víða eru fáir sjúkrabílar einkum ef hópslys verða og mikil fækkun flugvalla víða um landið og sem nota mátti áður til sjúkraflugs.
Þörf á sjúkraflugum hefur hins vegar stóraukist sl. ár og eru nú um 1000 talsins á ári, aðallega til Landsspítalans, meginmiðstöð bráðamótökuþjónustu í landinu og eins í minna mæli til FSA á Akureyri. Um 300 útköll eru til LHG með sjúkraþyrluflugi. Í um 60% sjúkrsflutninga getur hver mínúta í töfum skipt miklu máli, jafnvel skilið milli lífs og dauða. Þetta er hlutfall sjúklinga sem þurfa á bráðri skurðaðgerð að halda eða gjörgæsluplássi. Á síðustu misserum hefur verið mikið rætt að stórauka þyrfti þessa þjónustu með fleiri viðverustöðum sjúkraþyrla og með betri mönnun vaktlína, m.a. með staðsetningu þyrlu frá LHG á Akureyri, en sem nýlega var lagt til hliðar vegna fjárskorts.
Miklar blikur hafa verið á lofti með áframhaldandi viðveru Reykjavíkurflugvallar til framtíðar og þar sem flest sjúkraflug enda. Löngu er búið að loka neyðarbrautinn NA-SV og sem hugsuð var líka sem aðflugsbraut fyrir sjúkraþyrluflug að Nýjum Landspítala. Reykjavíkurborg hefur reyndar viljað allan flugvöllinn sem fyrst burt, jafnvel þótt hann hafi verið ein meginforsenda í staðarvali Nýs Landspítala við Hringbraut á sínum tíma og sem Reykjavíkurborg sjálf lagði eindregið til að yrði valin.
Um 60-100 þyrlusjúkraflutninga LHG enda á þyrluflugvelli við LSH í Fossvogi í dag og þar sem aðstaða hefur til skamms tíma verið til fyrirmyndar. Nýjustu heimildir herma að hætt hafi verið við áætlaðan þyrlupall á 5 hæð Nýs Landsspítala við Hringbraut, enda öll aðstaða til þess mjög varasöm og sem allir ættu að sjá. Þar til nýlega hefði hins vegar mátt gera ráð fyrir þyrluflugvelli við spítalalóðina á gamla BSÍ reitnum, en sem Reykjarvíkurborg hefur þegar ráðstafað til íbúða- og þjónustubygginga. Í upphaflegum plönum um Nýjan Landspítala á Hringbraut var sú lóð reyndar frátekin fyrir stækkunarmöguleika síðar fyri spítalann, enda spítalanum öllum mjög þröngur stakkur búinn.
Allt aðflug að spítalasvæðinu hefur eins verið gert mjög erfitt með uppbyggingu á gömlu Valslóðinni, og hringurinn þannig í raun lokaður. Nýjustu hugmyndir stjórnvalda er því bygging þyrluflugvölls við Nauthólsvíkina og sem þyrlulæknar BMT LSH og LHG hafa með aðsendri grein á Vísi í dag bent á að sé alls ófullnægjandi með tilliti til öruggs lágmarksflutningstíma bráðveikra og alvarlegra slasaðra. Ömurlegar staðreyndir allt sem átti að kallast nútímaleg hönnunar á nýjum bráðasjúkrahúsum eins og gerist um víða veröld. Allt staðreyndir sem eru að raungerast fyrir augum okkar, en sem varað var við í upphafi áætlana í staðarvali Nýs Landspítala á Hringbrautarlóðinni, löngu áður en framkvæmdir hófust fyrir meira en áratug.
Raunverleikinn blasir nú við og sem gerir allt sjúkraflug miklu óvissara og óörggura en áður og sem við höfum vanist sl. áratugi. Aðgangur landveginn að spítalanum hefur heldur ekki verið leystur, og sem var líka ein af meginforsendum staðarvalsins á Hringbraut. Umferðarmannvirkjum sem væri lokið framkvæmdum á, áður en framkvæmdir hæfust.
Ef sjúkraflutningar flug-og vegleiða á yfirborði borgarinnar er ómöguleigir má allt eins gera ráð fyrir að skipulagsyfirvöld leggi til jarðgöng að spítalanum eftir 30 ár. Allt þetta brask upp á 300 milljarða króna mun sagan dæma sem mestu skipulagsmistök 21. aldarinnar. Þöggun á gagnrýnisraddir með dyggri þátttöku RÚV ohf. (systurhlutafélags Nýs Landspítala ohf.) er sennilega mest um að kenna og pólitískum darraðadansi stjórnmálaaflanna í landinu.
Vilhjálmur Ari Arason
