Stundum kemur læknisfræðin manni svo sannarlega á óvart, sérstaklega þegar hún flokkast ekki undir hin sannreyndu vísindi. Meðferðir sem þó áttu rætur til alþýðuvísinda gegnum aldirnar. Jafnvel árþúsundir aftur í tímann, en sem við týndum einhvers staðar á leiðinni. Í dag notum við oftast lausnir sem vísindin ein segja okkur að séu bestar. Oftast með viðurkenndum lyfjum, en sem þó gangast ekki alltaf. Stundum vegna aukaverkana eða að þau einfaldlega hætta að virka. En sumir nenna að leita upp því löngu gleymda og góða, fyrir okkur hin sem vildum ekki trúa.

Húðsár hverskonar og ecxema eru sennilega algengustu meinin sem læknar og hjúkrunarfólk hafa fengist við gegnum aldirnar. Legusárin hafa alltaf verið erfiðust viðfangs, aðallega hjá öldruðum vegna skertrar blóðrásar í húð og minni gróandahæfileika. Í gömul sár vilja auk þess leggjast sýklar og sveppir og sem stundum eru ónæmir fyrir hefðbundinni meðferð. Samfélag sýkla geta eins myndast í sárbotnum og sem hagar sér sem ríki í ríkinu. Samfélag sem lýtur eigin lögmálum og verkaskiptingu örvera með myndun svokallaðra flétta (biofilms). Samsvörun sem við sjáum í mauraþúfum og svo sem víða í þjóðfélaginu öllu í dag ef þannig er litið á málin.

Vísindamenn hafa vaxandi áhyggjur af sýlalyfjaónæmi í nærflórunni okkar, svo sem meðal klasakokkar (staphylococcus aureus) og sem valda algengum sárasýkingum og t.d. kossageit. Stundum svokölluðum geitum í hársverði sem voru ekki óalgengar til forna og þegar mikið vantað upp á þrifnað. Sömu sýklar geta einnig valdið hættulegum spítalasýkingum, sérstklega þegar þeir eru orðnir penicillin-ónæmir. Svokallaðir MÓSA–ar (MRSA) hafa þróast gegnum tíðina vegna mikillar notkun sýklalyfja meðal manna og í landbúnaði. Á síðustu árum hafa síðan bræður og systur þessara sýklalyfjaónæmu klasakokka, samfélagsmósarnir (CA-MRSA), valdið erfiðum og þrálátum húðsýkingum meðal almennings, einkum meðal íþróttamanna tengt lélegum þrifnaði á íþróttastöðum og klæðnaði. Þessir og álíka sýklalyfjaónæmir bakteríustofnar m.a. í görnum (svokallaðir coligerlar) er vaxandi alvarlegt heilbrigðisvandamál víða um heim og sem er farið er líka að beta á hér á landi. Því er til mikils að vinna og að sýklalyfin séu notuð af meiri kostgæfni svo sporna megi gegn þróuninni og útbreiðlsu þessara stofna á sjúkrahúsunum og reyndar samfélaginu öllu.

Í sárameðferð er rétt að horfa meira til sjálfrar náttúrulögmálanna. Mörg náttúru- og grasalyf hafa sýnt sig gegnum aldirnar geta grætt sárin okkar, jafnvel á betri hátt en hefðbundnar lyfjameðferðir gera í dag. Sigríður Einarsdóttir heitir kona sem hefur í áratugi þróað húðkrem úr þorskalýsi með repjuolíu að viðbættum íslenskum frostþurrkuðum jurtum. Kremið heitir bioICE krem og sem dýralæknar höfðu mikið notað til að græða upp erfið sár og ecxema.

Um áramótin var ég í afleysingu á Hólmavík og kynntist af eigin raun undrakremi sem græddi betur en önnur krem, legusár tveggja öldunga sem þar lágu. Legusár myndast stundum hjá þungum langlegusjúklingum, þrátt fyrir góða umönnun og góðar sjúkradýnur (m.a. svokallaðar eggjabakkadýnur). Sjúklingarnir höfðu verið með ógróin og jafnvel stækkandi sár árið á undan og sem ekkert gekk að meðhöndla fyrr en kreminu hennar Siggu var beitt um haustið. Sárin voru alltaf fyrst hreinsuð með bórsýruslími sem Sigga kom líka að með að hanna. Hreinsun á sárunum miðaðist við að losna við sem mest af bakteríum og jafnvel sveppaskánum sem myndast oft í sárbotnunum (sýklafléttur). Ég var sem sagt vitni að því að legursárin höfðu gróið upp frá því haustið áður. Þannig að fyrir utan að kynnast góðri hjúkrun á sjúkrahúsinu, fékk ég kennslu í heimi sem hefur verið mér og mörgum öðrum læknum framandi hingað til.

Kremið er framleitt undir ströngu gæðaeftirliti og reglum um hollustvernd hjá PharmaActiva á Grenivík. Kremið er til í tveimur styrkleikum og eins er Sigga með leyfi frá matvæla- og lyfjaeftirlitinu í Bandaríkjunum (FDA) til að markaðssetja náttúrulyfið á netinu til meðferðar á sumarecxema/sólbrunasárum hrossa þar í landi. Áður hafði kremið gefið góða raun í meðferð holdhnjóskasára á hrossum hér á landi. Hrossahúðsár sem tengist kulda/frosti og vosbúð hrossa sem þau mega stundum búa við hér á landi. Þessi náttúrulyfjaframleiðsla finnst mér mikið til koma um og sem getur orðið góður vaxtarbroddur í lyfjaframleiðslu hér á landi ef rétt er á málum haldið, bæði fyrir menn og dýr. Sigga sagði reyndar að hennar mesti galdur væri að sjóða ekki upp af plöntunum sem hún notaði í kremið, heldur fyrst frostþurrka plönturnar og síðan að leysa upp kraftinn úr þeim með ethanoli. Ekki sem sagt sjóða upp af plöntunum og nýta soðið eins og stundum er gert (plöntusoð) því að þá vildi hún meira að krafturinn úr plöntunum minnkaði mikið. Klínískar rannsóknir vonar maður að verði næsta skerfið til að fá náttúrulyfið góða skráð sem almennt læknalyf til að græða allskonar sár í framtíðinni.

Í dag er mér líka hugsað til lyfjamortélsins hans langalangalangafa míns og forskriftabókanna hans og nú eru geymdar á Héraðsbókasafni Skagafjarðar, fáum til gagns. Hvaða leyndardóm þær hafa að geyma fyrir framtíðina? Lyfjafræðin hefur mest einskorðast við framleiðslu lyfja sem hefta og bæla sjúkdóma eins og t.d. sýklalyfin gagnvart sýkingum. Ekkert sem beinlínis eykur gróanda og lækningamátt líkamans og hann þarf á hjálp að halda.