Mikið hefur verið fjallað um falsaðar kjötvörur og rangar merkingar á matvörum hverskonar sl. vikur. Ekkert virðist koma manni lengur á óvart, en hver fréttin reynir þó alltf að toppa þá fyrri og ganga lengra í að sýna hvað neytandinn hefur látið teyma sig lengi á asnaeyrunum. Hrosskjötsát úr oft nær sjálfdauðum dýrum sem blandað hafði verið ólöglega með nautahakki var bara byrjunin á martröðinni. Eftir að upp komst, létu enda ýmsir forráðamenn virtra matvörukeðja sannleikann sér í léttu rúmi liggja og þögðu mánuðum saman. Sá sem kenndur eru við fæðukeðjuna ICELAND erlendis, kallaði málið aðeins „storm í vatnsglasi“. En stormurinn átti eftir a versna til muna og nú orðinn að miklu óveðri.

Stjórnvöld sátu lengi vel aðgerðarlaus hjá, sennilega til að valda ekki óþarfa röskun á matvælamarkaðinum og vitandi um þá staðreynd, að ekki mætti svelta lýðinn til að friður héldist í samfélaginu. Í tilefni af nýálögðum sykurskatti hér á landi er samt rétt að líta nú á bjartari hliðar mögulegrar stýringar á neysluvenjum okkar og hvernig við ættum betur að geta verið í stakk búin, með eftirsjá af krónunum okkar, að forðast það sem veldur mestum heilsuskaða. Hinum áþreyfanlega stormi sem við finnum og hann kemst í vatnsglasið. Gosinu. Neysluvöru sem stórkaupmennirnir geta ekki neitað að leggi ofuráherslu á að selja, heslt í anddyrum stórverslana sinna, í sífellt stærri, en reyndar vel merktum og neytendapakkningum. Að öllu leiti nema að það vantar varnaðarmerkingar að sykurinn geti drepið. En auðvitað liggur ábyrgðin síðast hjá vel upplýstum neytandanum, sem ákveður hvað hann lætur ofan í sig. Því skulum við ræða staðreyndir um neysluvenjur okkar aðeins nánar.

Stóraukin neysla á óhollum skyndibita og gríðarlegt sykurát er mesti heilsuvandi samtímans, ekki síst hér á landi. Langstærsta orsök offitufaraldursins. Tengsl matarfíknar, þar sem salt og sykur spilar nánar saman en nokkuð annað. Samspil hvítu efnanna sem drepa þegar þeirra er neytt í óhófi. Lögleg fíkniefni í ákveðnum skilningi sem nær auðveldlega til barnanna okkar. Jafnvel íþróttahreyfingin tekur þátt í leiknum til þess eins að græða. Sælgætis og gossjálfsalar settir upp í anddyrunum til að lokka börnin og unglingana.

Mikil neysla sykurs veldur ákveðinni fíkn til lengdar, það er staðreynd, en sem við erum misviðkvæm fyrir eins og með alla fíkn. í stöðugt meiri sykur og meira en líkaminn ræður við með góðu móti. Þegar löngunin verður ómótstöðuleg svipað og fíkniefni gera. Að lokum gefur brisið sig og vöntun verður á insúlíni sem stjórna á magni sykurs í blóðinu, auk þess sem líkaminn verður ónæmari gegn insúlíninu. En samt sjáum við aðeins toppinn á ísjakanum í dag, enda tífalt fleiri taldir vera með byrjunarstig sykursýki en sem við vitum um í dag. Í Bandaríkjunum, frumkvöðlum skyndibitamenningarinnar, eru um 25%, 65 ára og eldri þegar komnir með sykursýki (diabetes mellitus). Sjúkdómur sem síðan veldur öðrum orsökum frekar, alvarlegustu sjúkdómum samtímans. Má þar t.d. nefna alvarlegustu hjarta- og æðasjúkdómana, nýrnabilun, heilablóðföll, blindu og lífshættulegar sýkingar. Samkvæmt nýjustu upplýsingum á Íslandi eru um 60% fullorðinna þegar of þungir og um þriðjungur barna. Skipum við okkur þar meðal feitustu þjóða heims ásamt vinum okkar Bretum, næstir á eftir Bandaríkjamönnum.

Einn sykraður gosdrykkur á dag í 20 ár eykur hættu á að fá hjartaáfall (coronary heart disese, CHD) um 20% samkvæmt rannsókn sem birtist í Circulation, tímariti bandarísku hjartasamtakanna, AHA fyrir ári síðan og sem náði til yfir 40.000 karla sem fylgt hafði verið eftir yfir tveggja áratuga skeið. Áhættan mælist þegar tekið hefur verið tillit til annarra þekktra áhættuþátta svo sem þyngdar, kólesteróls, reykinga og sykursýki. Áhrifin eru hins vegar mun meiri en kom fram í sambærilegri rannsókn meðal kvenna (Nurses’ Health Study). Áhætta sem mælist þá engu að síður næstum jafn mikil og hátt kólesteról og reykingar meðal karla!

Skýringin á hvað ein lítil dós af sykruðum gosdrykk getur verið skaðleg er talin vera skyndileg hækkun á blóðsykri og sem nái þá að hraða meingerð kransæðasjúkdómsins og kölkunar sem annars myndi þróast hægar. Sennilega með því að flýta fyrir bólgum í æðaveggjunum. Algengustu hjartaáföllin sem um ræðir er einmeitt bráð kransæðastífla, hjartadrep og síðan hjartabilun sem síðan getur leitt til dauða.

Amerísku hjartasamtökin (AHA) mæla ekki með að meira en 150 kcal af daglegri hitaeiningaþörf séu fengnar úr hvítum sykri hjá körlum (26 gr) og að þær hitaeiningar dreifist þá yfir daginn með annarri fæðu. Magnið er álíka mikið óg fæst úr einni lítill gosflösku, og þá aðeins í nokkrum sopum!
Hins vegar er ekki mælt með að meira en að 100 kcal fáist úr hvítum sykri (20 gr) meðal kvenna. Þannig að ein lítil gosdós yfir allan daginn er þriðjungi of mikið fyrir konur!

Niðurstöðurnar ofangreindrar rannsóknar ætti a.m.k. að hvetja alla karla að halda sykurneyslu sinni í lágmarki, sérstaklega hvað varðar reglubundna neyslu gosdrykkja þar sem hver lítil dós inniheldur hámarksdagsakmmti sem ráðlagður er af hvítum sykri. Jafnvel þótt viðkomandi sé grannur og hreyfi sig reglulega. Aðrar rannsóknir hafa sýnt fram á áhættu á að fá hjarta- og æðasjúkdóma tengt mikilli neyslu diet drykkja hjá báðum kynjum, m.a vegna þyngdaraukningar og hugsanlega ákveðinna efnaskiptatruflana sem gervisætuefnin geta valdið .

Alls drekka Íslendingar um 130 lítra af sykruðum gosdrykkjum á ári hverju og innbyrða að meðaltali sem samsvar allt að 1 kíló af hreinum sykri á viku, töluvert meira en nokkur önnur Norðurlandaþjóð. Í hverjum 500 ml. Coca Cola gosdrykk er sykurmagn sem samsvarar 27 sykurmolum eða  54 grömmum af hreinum sykri. Ekki er óalgengt að sumir unglingar drekki allt að 2 lítra á dag, sem samsvarar neyslu á 216 grömmum af hreinum sykri. Burt séð frá öðrum óhollum og örvandi efnum eins og coffein, sem gos- og orkudrykkir kunna að innihalda og einnig hefur mikið verið til umræðu í vetur.

Offitufaraldurinn og sykursýkin eru sannarlega slæmir tvíburafaraldar. Mestu heilbrigðisgrýlur 21. aldarinnar og sem voru til ýtarlegrar umræðu á málþingi á nýyfirstöðnum fræðadegi heilsugæslunnar 2. mars sl. (AstraZeneca deginum). Bregðast verður við af krafti gegn þeim með öllum hugsanlegum ráðum, enda hefur allt of hægt gengið hingað til. Við virðumst ekki lengur geta treyst á þær kenningar að neytandinn eigi alltaf að fá njóta vafans með frjálsu vali og sýnt er að markaðurinn er farinn að vinna gegn honum og heilsunni. Sumir segja svipað og tóbaksfyrirtækin gera. Vörurnar eru einfaldlega oft hættulegri en þær sýnast og erfitt er orðið að treysta á innihaldslýsingar.

Stjórnvöld verða að hjálpa neytandanum meira en þau gera, m.a. með meiru gæðaeftirliti og kröfu á framleiðendur að innihaldslýsingar séu alltaf réttar, ásamt verðstýringu, s.s. lægri sköttum á ferskri matvöru, grænmeti og ávöxtum, en hærri sköttum á sykur og annarri óhollustu. Bresku læknasamtökin hafa ályktað um með sykurinn, enda þolinmæði heilbrigðisstarfsfólks þar í landi löngu þrotin. Meðal fagfólks í grasrótinni sem þekkir betur til vandans en oft misvitrir stjórnmálamenn sem vinna fyrst og fremst með markaðsöflunum.

Marsmánuður er mest tileinkaður mottumarsinum í fjölmiðlum, hvatningu til að þukla á líkamanum í leit að meinsemdum, jafnhliða peningasöfnun Krabbameinsfélagsins. Einnig þeirri ákvörðun stjórnmálamannanna að byggja nýtt háskólasjúkrahús á Landspítalalóð. Átaksverkefni sem snýr að eigin árvekni og að karlar þurfi að þukla punginn og hinu málinu sem farið er mikið mýkri höndum um að margra mati. Allt of mjúkum og sem virðist orsakast fyrst og fremst af kæruleysi og feimni. A.m.k. ef marka má þöggunina sem lengi hefur ríkt um skipulag heilbrigðismála á þeim bænum. Ákveðnum stjórnmálaflokki sem sennilega eru nú því fegnastur að þeirra tími er liðinn á vaktinni. En hvar eru síðan stefnumál flokkanna í heilbrigðismálum fyrir næstu alþingiskosningar, annarra en hjá vinum okkar á Læknavaktinni, Lýðræðisvaktinni og sem birtar hafa verið?

Hinn árlegi fræðsludagur Félags íslenskra heimilislækna, Astra-Zeneca dagurinn, var haldinn 2. mars sl. á Hilton-Nordica. Margt var þar til umfjöllunar, en þó sérstaklega vandamál sem snúa að vakta- og bráðaþjónustunni hér á höfuðborgarsvæðinu og sem að margra mati er stæsta og alvarlegasta meinsemdin í þjóðarlíkamanum um þessar mundir. Slysa- og bráðalæknum var boðin þátttaka með okkur á ráðstefnunni og þreifað var ítarlega á meinsemdinni. Rakin sjúkdómssagan til áratuga, ekki síst á sjálfu höfuðborgarsvæðinu og hvað bera að huga að í nánustu framtíð. „Boltinn“ liggur greinilega hjá heilbrigðisyfirvöldum að flestra mati og Landlæknir vill nú hrista upp í kerfinu. Alltaf er von enda þjóðin sem betur fer ekki heilabiluð.

Mesta mein íslenska heilbrigðiskerfisins að mínu mati og margra annarra, er lélegur aðgangur að grunnþjónustu í heilsugæslunni hér á höfuðborgarsvæðinu og lélegt sjúkrahúsaðgengi fyrir gamla fólkið, ekki síst að hjúkrunarheimilum. Erfitt er auk þess orðið að vísa sjúklingum áfram til sérhæfðari þjónusu á göngudeildir eða stofur sérfræðilækna úti í bæ. Biðtími sem oftast er allt of langur og því bráðamóttakan eina úrræðið. Þannig er nánast vonlaust að fá tíma hjá taugalæknum, geðlæknum, gigtarlæknum og jafnvel kvennsjúkdómalæknum.

Álagið á vakta- og bráðaþjónustuna er allt að áttfalt miðið við það sem við þekkjum í nágranalöndunum. Fjöldinn sem leitar á Læknavaktina eykst stórum skrefum, ár frá ári og sem nálgast nú um 80.000 komur á ári auk 40.000 símtala. Komum á Slys- og bráðamóttökuna fjölgar álíka, fyrir utan tugþúsunda nýkoma veikra barna á Barnalæknavaktina. Þá eru heldur ekki talinn allur sá fjöldi sem kemur á síðdegisvaktir heilsugæslustöðvanna og sem nálgast nú 50.000 á ári.

Stór gluggalausa biðstofa er á Lækanvaktinni og innri gangur þar sem sjúkir mega þröngt sitja eða standa í biðröðum eftir þjónustu á kvöldin og um helgar. Þar sem starfsemin fyrst og fremst byggir á góðum mannauði og mikilli reynslu lækna, en sem því miður eldast hratt þessa daganna, auk hjúkrunarfræðinga sem svara í símann öll kvöld og allar nætur. Húsnæði í verslunarmiðstöðinni Smáratogi sem svo sannarlega er engin drauamhöll og öll skilyrði til bráðameðferða og grunnrannsókna er af skornum skammti.

Ákvörðun um að fella niður næturvitjanir heimilislækna fyrir 2 árum var ein af þeim arfavitlausu ákvörðunum sem teknar hafa verið í heilbrigðismálum á sl. árum og sem á stóran þátt í að auka á álagið á Slysa- og bráðamóttökuna enn frekar. Ekki bara á nóttunni heldur öll kvöld og um helgar. Þegar grunnþjónustu heilsugæslunnar er einfaldlega vísað á háskólasjúkrahúsið þriðjungs sólarhringsins. Skilaboðin verða varla skýrari. Með ákvörðuninni hefur vitjunum í heimahúsum enda fækkað um helming, úr 8000 vitjunum á ári í um 4000.

Síðustu fréttir herma að fylgni sé milli dauðsfalla fyrstu 30 dagana eftir komu á Slysa- og bráðamóttöku og mikils álags á deildina þegar fjöldinn fer yfir 100 á 8 tíma vakt og oft gerist. Ef til vill, sem betur fer, höfum við heimilislæknar ekki undir höndum álíta niðurstöður fyrir starfsemi Læknavaktarinnar, en mál sem engu að síður þarf að skoða í víðara samhengi hvað hugsanleg mistök varðar. Fjöldinn sem kemur á Læknavaktina fer iðulega yfir 100, stundum, 200 á átta tíma vakt. Þar sem nánast eingöngu er hægt að styðjast við klíníska reynslu læknis og sem þá oftast þreifar líka á vandamálunum.

http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2012/12/06/bradathjonustuvandinn-er-kerfislaegur/

Í tilefni af mottumarsinum 2013, vil ég benda á mikilvægi HPV (Human Pappiloma Virus) bólusetningar kvenna til að verjast leghálskrabbameini og sem gagnast líka körlum. Ekk síst er varðar áhættuna á af fá HPV orsakað krabbamein í munn og jafnvel endaþarm. Krabbameinum sem tengjast langvinnum veirusýkingum í slímhúðum og kynhegðun í nútíma samfélagi hjá báðum kynjum. Í Danmörku þar sem ég dvaldist nýlega, kemst maður ekki hjá því að sjá allar auglýsingarnar í fjölmiðlunum um gildi HPV bólusetninga fyrir ungar konur og sem Danir bjóða ókeypis til 26 ára aldurs. Markmið þeirra er enda að ná til sem flestra á sem skemmstum tíma. Hér heima er aðeins 12 ára gömlum stúlkum boðin slík bóluseting ókeypis í dag, en þá er reyndar árangur bólusetningarinnar bestur. Og hvað með drengina okkar?

Nýgengi leghálskrabbameina kvenna á Norðurlöndunum sem oftast tengist HPV veirusýkingu upphaflega, er um 9 konur af hverjum 100.000. Tíðnin hefur farið lækkandi með góðri krabbameinsleit og sem mun væntanlega lækka mikið þegar árangur af bólusetningum ungra stúlkna í dag gegn HPV veirunni fer að skila sér. Forstigsbreytingarnar finnast hins vegar miklu oftar og hátt í 300 konur fara í  keiluskurð á hverju ári hér á landi í dag vegna þeirra, auk þess sem margfalt fleirum er fylgt náið eftir. Um 20 einstaklingar greinast síðan á ári með HPV orsakað/tengt krabbamein í munnholi og koki, fleiri karlar en konur. Áætlað hefur verið að eftir nokkur ár (2020) greinist fleiri karlar með krabbamein í munni og koki í Bandaríkjunum en konur með leghálskrabbamein sem orsakað er af HPV veirunni.

Samspil HPV veirunnar við ýmsa aðra áhættuþætti krabbameina svo sem reykinga, áfengis og jafnvel getnaðarvarnarpillunnar er talin geta skýrt um 7% allra krabbameina í dag. Áætlað er að yfir 40% yngri kvenna séu smitaðar af HPV veirunni í leghálsi á hverjum tíma og án þess að nokkur einkenni séu til staðar (svo sem kynfæravörtur). Um 7% fullorðinna eru taldir líka með smit í munnholi. Þar sem karlinn getur síðan ýmist verið smitberi eða fórnarlamb sýkingarinnar.

Ráðgjöf um kynheilbrigði þarf að fara fram um leið og notkun getnaðarvarna er rædd við unga fólkið. Bjóða þyrfti helst öllum stúlkum til 26 ára aldurs ókeypis bólusetningu gegn HPV eins og Danir eru farnir að gera. Og spurningin er síðan hvað við ætlum að gera í málefnum ungra drengja í dag, en sem verða karlmenn á morgun? Heilbrigðisyfirvöld m.a. Bandaríkjunum, Kanada og Ástralíu, mæla með HPV bólusetningu (Gardasil) fyrir drengi og sem verja þá, þá um leið gegn kynfæravörtum. Ástralir ætla í ár að bjóða þessar bólusetningar ókeypis fyrir drengina. Ákvörðun til að bæði kynin njóti góðs af sem fyrst. Íslendingar ættu ekki að þurfa að vera eftirbátur annarra þjóða í þessu mikilvæga heilbrigðismáli unga fólksins í dag, kvenna, jafnt sem karla og sem nú taka þátt í mottumarsinum hér á landi.

http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2013/01/08/hpv-veiran-og-krabbamein-unga-folksins/

http://www.vaccinemodkraeft.dk/

http://www.ssi.dk/Vaccination/Boernevaccination/Sporgsmal%20og%20svar/Om%20HPV-vaccination.aspx

Hvort skyldi vera verðmætara á Íslandi, efnið eða andinn, veraldagæðin eða mannauðurinn? Svar við spurningunni um líf og dauða fer þó varla á milli mála.

Ég er heimilislæknir og starfa líka sem sérfræðingur á Slysa- og bráðamóttöku LSH, 4-5 vaktir í mánuði á kvöldin og um helgar. Ég er með 16 ára sérnám í læknisfræði að baki og 30 ára starfsreynslu á Slysa- og bráðamóttökunni. Laun mín fyrir 8 tíma helgar- og kvöldvakt með orlofi fyrir skatta eru rúmlega 50.000 kr. Á 8 tíma vakt ber ég ábyrgð á deildinni og þarf að sjá um 40 sjúklinga sjálfur og bera ábyrgð á öðrum eins fjölda sem aðrir yngri læknar sjá (ef þeir fást til starfa). Beinbrotið fólk, skorið og lemstrað. Stundum stórslasað eða alvarlega veikt. Unga sem aldna úr þjóðfélaginu öllu. Sumir fara aldrei heim aftur. Erfiðar vaktir og ég gæti í raun ómögulega bætt á mig fleirum. Á veturna, sérstaklega þegar hálkan er mikil eins og fyrir 4 vikum þegar gerði mikla ísrigningu í höfuðborginni, var mikið að gera og margir duttu og brotnuðu eða lentu í árekstri, m.a. klaufinn ég.

Ég er líka stoltur Príuseigandi og hef átt bílinn minn í 7 ár. Afskaplega góður bíll sem er eins og hugur manns og sem hefur fengið topp viðhaldsþjónustu og eftirlit alla tíð hjá sinni heilsugæslu, bílaumboðinu. En svo lenti ég í þessu óhappi, rann í smá brekku á kantstein á rúmlega gönguhraða og fékk þungt högg á og undir framstuðarann. Það kom gat á stuðarann og bitinn undir skekktist þannig að vélarlokið skekktist lítillega einnig sprunga í annað framljósið. Ég gat samt vel keyrt bílinn minn og varð ekki var við neitt óeðlilegt í akstri, en auðvitað þurfti að laga skemmdirnar við fyrsta tækifæri. Ekkert akútmál og pantaði tíma í dagþjónustu umboðsins. Hálfum mánuði síðar fékk ég tíma á verkstæðinu og þar var hann lagður inn til meðferðar í rúma viku. Eftir viðgerðina var bíllinn eins og áður, eins og nýr, en viðgerðin hljóðaði upp á rúmlega 800.000 kr.

Ég fór í gamni að reikna hvað ég þyrfti að sjá marga slasaða, brotna og fárveika til að getað borgað kostnaðinn. Þrjátíu og tvær vaktir eða vinnu í 8 mánuði. Erfiðar vaktir og sjá 1300 sjúklinga og bera ábyrgð á öðrum 1300. Fyrir hálkuskemmdina á bílnum mínum þarf ég þannig að bera ábyrgð á yfir 2000 slösuðum og bráðveikum. Þar á meðal að rétta allskonar mannabrot, að vísu með aðstoð hjúkrunarfræðinganna góðu. Ég þarf auðvitað að vinna tvöfalt upp í heildarupphæðina þar sem sem helmingur af laununum mínum fer í skatta og opinber gjöld.

Sem betur fer var bílinn minn samt í kaskó og því þurfti ég aðeins að borga sjálfsábyrgðina, 80.000 kr. Það er gott að vera fyrirhyggjusamur, jafnvel þótt bíllinn minn sé að verða 8 ára. Um daginn braut ég hins vegar klósettsetuna mína heima og hún var ekki í kaskó. Ný seta kostaði 50.000 í Bykó og til að hafa efni á henni þurfti ég að vinna aðra heila helgi á Slysa- og bráðamóttöku LSH.

Ég er stoltur af læknastarfi mínu, en skammast mín mikið fyrir beygluna og klósettsetuna. Aulinn ég.

(endurbirt frá febrúar 2011 http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2011/02/05/beyglan-min-og-2000-slasadir/ )

Þessa mynd tók ég á morgungöngunni minni í morgun, áður en ég mætti til vinnu, og þegar ég lét hugann reika og dásamaði útsýnið og hreinleikann í loftinu. Eftir fréttir sl. daga, meira erlendis en hér heima að vísu, er maður alveg gáttaður á þeim  trúnaðarbresti sem hefur orðið á  milli matvælaframleiðenda og neytandans í Evrópu. Meðal tuga stórfyrirtækja sem telja að þeir geti boðið börnunum okkar, og jafnvel okkur sjálfum, hvað sem er og ég hef verið að skrifa um í síðustu pistlum. Hráefni úr liggur við sjálfdauðum hrossum sem fáir vita deili á og sem geta innihaldið allskonar skaðleg efni og lyf, fyrir utan möguleg smitefni, enda allt án nægjanlegs eftirlits.

Í dag er maður þannig þakklátur að eiga minna, en geta keypt miklu betri og öruggari matvöru sem framleidd er hér heima og sem staðist hefur og gott betur, allar öryggiskröfur hingað til. Og hvað veit maður um allskonar annað svínarí í öðrum matvörum í þessum evrópska bransa sem virðist hafa verið svo eftirlitslítill. Allskonar mengun við framleiðslu og önnur hættuleg efni í öðrum kjötvörum?

Áður hef ég oft rætt um hvað er mikilvægt að vanda sig í fæðuvalinu, og um íslenska fiskinn, lambakjötið og grænmetið, svo það helsta sé nefnt. Í dag ekki spurning, íslenskt á diskinn minn, og hugsum okkar gang hvað þessi málefni varðar þegar við horfum meir til EB landanna á næstu misserum og við hvað ástand þeir búa samanborið við okkur. Hvar er öryggi okkar markaða best borgið að lokum, og hvers virði er heilsan okkur í dag?

http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2013/02/14/pip-gel-og-comi-gel-ogedin/

http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2011/06/11/verstu-martradirnar/

http://www.guardian.co.uk/uk/2013/feb/16/horsemeat-scandal-victor-bout-firms

http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2013/feb/17/horsemeat-scandal-is-tory-party-crisis

Fleiri áhugaverðir nýlegri tenglar tengt efninu:

http://politiken.dk/udland/ECE1900332/foedevareskandaler-er-hverdag-i-kina/
http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/avatarkjot-chillihneykslid-og-mjolkurduftshneykslid

http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2013/feb/17/horsemeat-scandal-supermarkets-food-supply
http://m.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=10866034

http://www.telegraph.co.uk/earth/agriculture/food/9876353/Iceland-boss-defends-supermarkets-over-horsemeat-scandal.html

Í fyrra var PIP gelbrjóstapúðamálið skandall ársins í Evrópu, fölsuð lækningavara er varðaði síðan heilsutjón hundruð þúsunda kvenna og sem er ekki komið nema að litlu leiti upp á yfirborðið hvað varðar langtímaafleiðingar. Iðnaðarsílikongel sem ætlað var í húsgagnaframleiðslu og sem át upp skelina á undurskjótum tíma eða yfir 60% á 10 árum í lífi  kvennanna. Gel sem síðan fór á flakk og til urðu nýyrði í læknisfræðinni, „sílikonsnjókoma í holhöndum“. Önnur efni sem fundust í gelinu og skelinni og ekki var ætlað í menn, hefur síðan horfið sporlaust í líkama kvennanna. Hundruð kvenna hér á landi bera þessu sennilega aldrei bætur og margar eru skjólstæðingar heilsugæslunnar með óljósa verki og þreytueinkenni. Þær skammast sín vegna þess að um upplýsta ákvörðun þeirra sjálfra var að ræða á sínum tíma, eða svo átti að heita. Meira að segja Persónuvernd hindraði síðan rannsóknina og skömmin á málinu öllu er algjör.

Í ár er nýtt og jafnvel miklu alvarlegra mál komið upp, tengt svikinni og meingallaðri matvöru um árabil og sem sennilega verður skandall ársins í ár. Matinn sem við borðum jafnvel daglega sem skyndimat og sem mikið er notaður í mötuneytum um alla Evrópu, meðal annars barnaskólunum. Vísitölu- og nauðsynjavara á flestum heimilum sem við vitum allt of lítið um innihaldið, enda haldið leyndu, og sem sýnir best hvað regluverkið er brigðult í Evrópu allri, enn einu sinni. Matvæli frá viðurkenndum framleiðendum og við treystum blint og hafði á sér gæðastimpil eins og Findus sem framleiðir uppáhalds kanilsnúðana mína. Sumir og m.a. þeir vissu um glæpinn strax í haust, en héldu honum leyndum fram til dagsins í dag. Á sama tíma og milljónir manna í Evrópu allri gæddu sér á ógeðinu.

Comigel kjötdreifingafyrirtækið sem er í franskt, er til rannsóknar ásamt fleirum og sem sennilega enda sem glæparannsóknir gegn mannkyni. Ekkert ósvipað og franski PIP framleiðandinn lenti í, í fyrra, en þar sem eigandinn fékk engu að síður að fara huldu höfði lengst framan af. Nú varðar glæpamálið ekki iðnaðarsílikongel í brjóstum kvenna, heldur kjöt af óvissum uppruna sem rakið er til hrossa með DNA prófum, ekkert ósvipað og við sjáum gert í sjónvarpsþáttunum „Criminal Minds“. Samt alltaf af óvissum toga og aldri, og sem nú rennur um æðar og vessakerfi milljóna Evrópubúa. Milljónir tonna gegnum árin af „kjöti“ sem aldrei var ætlað til manneldis eða matvælaframleiðslu. Dráttarhestar og jafnvel asnar, úr námum og gröfum, uppfullir af lyfjum og sem í dag er til rannsóknar hjá „sérstökum“ í löndunum, m.a. hið stórhættulega hrosslyf klemminn (phenylbutazone). Lyf sem bresk heilbrigðisyfirvöld telja ekki líkur á að sé bráðdrepandi í litlu magni á hverjum tíma. En hvað vitum við um önnur dýr, lyf og sláturaðferðir sem framkvæmdar eru bak við luktar dyr í myrkum gömlum reykfylltum verksmiðjum, af óvissum toga og uppruna.

Í fyrri færslum hef ég skrifað um hvað margt getur farið úrskeiðis við slátrun, m.a. sem er efniviður hryllingssagna samtímans. Hvað er afskaplega mikilvægt að vita alltaf um allan upprunann. Ekki bara dýrategundina sem jafnvel fornmaðurinn vissi alltaf um undir undir tönn, heldur líka aðbúnað dýra sem aldrei voru ætluð til matvælaframleiðslu, nema nú síðust misseri, rétt í lok lífs þeirra og þau koma ekki að öðru gagni. Virusar og bakteríur sem þar geta auðveldlega þrifist og hæglega geta valdið heimsfaraldri hættulegra sýkinga, auk eiturefnaáhrifa af allskonar lyfjum og efnum sem dýrin hafa innbyrt gegnum ævina og enda síðan í mönnum. Allt eftir aðstæðum, aðbúnaði og aldri hverju sinni.

Nú er skandallinn ekki í heimi útlitsdýrkunar, heldur á sjálfum matvælamarkaðnum sem við töldum svo fullkominn og að við gætum treyst, ekki síst hvað varðar innihaldslýsingar og sem gott fæði fyrir börnin okkar. Á sameiginlegum markaði í bandalagi Evrópuþjóða þar sem sjálf grunngildi mannlegrar tilvistar virðist bregðast herfilega á ári hverju.

http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2013/02/12/uppruni-tegundanna/

http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2011/06/11/verstu-martradirnar/

http://www.guardian.co.uk/world/2013/feb/08/horsemeat-scandal-french-firm-exporter

http://www.dailymail.co.uk/news/article-2267403/Cancer-causing-drug-phenylbutazone-horse-meat-consumed-UK-Labour-warns-Burger-King-dumps-millions-patties.html

http://www.guardian.co.uk/business/video/2013/feb/08/horsemeat-phenylbutazone-human-consumption-video

http://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/02/15/hrossakjotsmalid_naer_til_noregs_og_danmerkur/

Horsemeat scandal: EU launches immediate wider tests, BBC 15.02.2013

 http://www.guardian.co.uk/uk/2013/feb/16/horsemeat-scandal-victor-bout-firms

http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2013/feb/17/horsemeat-scandal-is-tory-party-crisis

Alltaf er að koma skýrar í ljós hvað fæðan og umhverfisáhrifin skipta okkur miklu máli á flestum sviðum, ekki síst fyrir erfðaefnið. Ekki aðeins til að okkur sjálfum líði betur og lifum lengur, heldur einnig að börnin okkar fæðist heilbrigðari og haldist hraustari.

Mikið hefur verið skrifað um mikilvægi D-vítamíns ekki síst fyrir konur, svo og mikilvægi hollrar fæðu almennt hér á blogginu. M.a. áhrif ýmissa afoxandi efna úr jurtaríkinu á litningana okkar og sem er ein helsta vörn okkar gegn hrörnunarsjúkdómum og krabbameinum. Eins áhrif D-vítamíns sem hormóns á flesta starfsemi líkamans, ekki bara beinin, heldur einnig vöðva, taugavef, ónæmiskerfið og almenna vellíðan. Fyrir nokkrum dögum voru síðast þroskaraskanir með ofvirkni og athyglisbresti (ADHD) til umræðu og sem talið er há allt að 10% barna. M.a. vegna umhverfisþátta og samspili við erfðir. En hvað með aðrar þroskatruflanir barna?

Lengi hefur verið vitað um verndandi áhrif fólinsýru gegn fæðingargöllum í miðtaugakefi (neural tube defect). En nú síðast í gær berast síðan fréttir af stórri norskri rannsókn sem sýnir verndandi áhrif folinsýru 4 vikum fyrir getnað og síðan á fyrstu 8 vikum meðgöngu gegn meðfæddri einhverfu (autism disorder). Einhverfa sem er vegna röskunar í taugaþroska, en er í raun samansafn hegðunareinkenna og sem birtast á mismunandi tímum eftir fæðingu. Rétt er að benda hér í þessu sambandi á góða grein Dr. Eðvalds Sæmundsen í Fréttablaðinu sl. vor. Talið er að hátt í þúsund íslenskra barna eigi við þroskatruflanir að stríða hverju sinni og sem flokkast undir einhverfurófsraskanir, eða rúmlega 1% allra barna.

Norska rannsóknin sem birtist í gær í JAMA, fylgdi eftir 85,000 norskum börnum, fæddum 2002 til 2008, ásamt upplýsingum um fólinsýruinntöku mæðranna á meðgöngunni. Ávinningur af reglubundinni fólinsýruinntöku gegn einhverfu (autism disorder) mældist í niðurstöðunum upp undir 40%, eða 64 börn með einhverfu hjá 61042 mæðrum sem tóku inn fólinsýru í ráðlögðum dagskömmtum, gegn 50 börnum af 24134 mærðum sem ekki tóku fólinsýruna. Ekki var hins vegar sjáanlegur ávinningur fólinsýruinntöku geng vægari formum einhverfu og einhverfuróli (Asperger’s syndrome og pervasive developmental disorder-not otherwise specified (PDD-NOS). Mælanlegur ávinnur á fólinsýruinntöku fannst heldur ekki eftir 22 viku meðgöngu. Frekari rannsóknir þarf til, til að staðfesta niðurstöðurnar m.a. með framvirkum rannsóknum. Engu að síður verður nú væntanlega mælt með inntöku á fólinsýru fyrr en áður, og sem samsvarar þá um 400 míkrógrömmum á dag, ekki síst ef kona hugar að barneignum.

Folinsýa (einnig kallað fólat) er eitt af B vítamínunum (B₉) og sem er talið sérstaklega nauðsynlegt við uppbyggingu erfðaefnis okkar, DNA, og til viðgerðar á því síðar. Þannig er fólinsýran talin mjög mikilvæg í nýmyndun alls fóstursvefs, ekki síst taugavefs sem þroskst fyrst. Vítamínið finnst ríkulega í ýmsu grænmeti og vissum ávöxtum, m.a. í linsubaunum, svörtum baunum, hnetum, spínati, brokkólí og appelsínusafa. Víða erlendis t.d. í Bandaríkjunum er tilbúin fæða oft vítamínbætt með fólinsýru ásamt fleirum lífsnauðsynlegum vítamínum til að tryggja lágmarksinntöku fyrir sem flesta. Aðrir algengir áhættuþættir fyrir einhverfu eru annars taldir vera fyrirburafæðing, léttburafæðing, sumar sýkingar móður á meðgöngu sem og áhrif ýmissa lyfja og eiturefna.

Eins hefur verið sýnt fram á að einhverfa getur verið arfbundinn, eða í um a.m.k. 15% tilfella (áður talin skýra flest einhverfutilfelli) og að áhættan er alltaf talin aukin fyrir hjón að eignast barn með einhverfu ef þau eiga barn fyrir með sjúkdóminn. Í rannsóknum Íslenskrar erfðagreiningar sl. haust og sem vakti heimsathygli kom síðan í ljós að í 97 prósent tilfella af fjölbreytni í tíðni stökkbreytinga mætti rekja til aldurs föður, en ekki móður eins og áður hefði verið talið. Því eldri sem faðirinn er við getnað, því meiri líkur eru á að stökkbreyting verði.

„Phytochemicals“ eru önnur náttúruefni en vítamín úr jurtaríkinu og sem ekki eru skilgreind sem næringarefni sem slík. Fyrir utan afoxandi eiginleika hafa þau líka hvert um sig sinn sérstaka eiginleika til að vernda og byggja upp frumurnar okkar. Náttúrulegt ferli sem sýnir best uppruna okkar og hvar okkur er ætlað að lifa, ekkert ósvipað og kom fram í umræðunni um blessaða D-vítamínið, en þegar sólina sárlega vantar og við verðum að bæta okkur hana upp með örðu móti, lýsi eða vítamínhylkjum. Íslensku tómatarnir eru t.d. hlaðnir þessum æskilegu „ljós“efnum og sem ættu heldur aldrei að vanta á diskana okkar. Eins mætti þar telja ýmsar aðrar jurtir, grænmeti og ávexti, ekki síst tumeric eða curcumin öðru nafni, chilli pipar, engiferrót, hvítlauk, sojabaunir, jafnvel kál, vínber, hunang, grænt te og fl. auks brokkolí sem jafnframt inniheldur einmitt ríkulega fólinsýru.

Sjá a.ö.l. ráðleggingar Landlæknisembættisins um Fólinsýruinntöku fyrir allar konur á barnseignaraldri

http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2012/05/27/verum-betur-a-verdi-i-faeduvalinu/

http://eyjan.pressan.is/frettir/2012/08/22/merkileg-uppgotvun-islenskrar-erfdagreiningar-haerri-aldur-fedra-eykur-likur-a-einhverfu/

Sennilega átta ekki allir sig á alvarleika hrossakjötsmálsins sem tröllriðið hefur matvælamarkaðinum í Evrópu og skyndibitamenningunni. Ekki að hrossakjötið sé endilega verra kjöt undir tönn en nautakjöt og sem það er sagt vera, nema e.t.v. miklu eldra og seigara. Heldur ekki vegna bragðsins, heldur annars sem er miklu alvarlegra. Að ekki sé hægt að rekja uppruna kjötsins til framleiðsluhátta, slátrunar og vinnslunnar og strangt gæðaeftirlit á að ríkja með.

Mörg mál hafa komið upp á síðustu árum beggja vegna Atlantshafs, sem tengjast lífshættulegum matarsýkingum og eitrunum og sem rekja má beint til ólöglegrar slátrunar og slæmrar meðferðar á dýrum og kjöti. Jafnvel gamalt og illa fengið kjöt, uppfullt af hormónum, lyfjum ásamt öðrum úrgangi sem til fellur. Jafnvel sjálfdauðir stórgripir og gamlir dráttarhestar sem alist hafa upp við slæmar aðstæður. Hvort sem það er í Rúmeníu eða öðrum löndum sem öllu heilbrigðiseftirlit er mjög ábótavant miðað við það sem við þekkjum. Það er þannig með ólíkindum að einir stærstu matvælaframleiðendur í Evrópu skulu hafa látið líðast að óvissa sé með hvaðan stór hluti kjötsins sem þeir kaupa til sinnar framleiðslu sé fengið. Að jafnvel ekkert sé vitað um uppruna, tegund eða slátrun. Vil því í þessu sambandi vísa í gamla umfjöllun á blogginu um illa fengið kjöt og hættulegar matareitranir, sem gefið hafa skáldsagnahöfundum byr undir andagiftina í spennu- og hryllingsskáldsögum sínum, en sem jafnframt eru einu verstu martraðir mínar.

Saurgerillinn Escherichia coli (E. coli, af stofni O157:H7) lék aðalhlutverk í skáldsögunni Toxin eftir Robin Cook (1989) ásamt lækninum og ungri dóttur sem lést af völdum matareitrunar eftir að hafa neytt hamborgara á skyndibitastað. Sýkilinn er mjög vel þekktur í Bandaríkjunum og víðar og þrífst best í saurmenguðu nautgripakjöti sem og öðru kjöti og jafnvel grænmeti. Uppsprettan er þó fyrst og fremst rakin til sóðaskaps við slátrun, þar sem kjötið er upprunalega unnið, hversu gamalt kjötið er þegar það fer í kælingu og hversu hreint vatn er notað við skolun.

Hættulegur matareitrunarfaraldur af völdum E. coli geisaði í Evrópu fyrir aðeins tveimur árum og sem barst til 11 landa, síðast til Svíþjóðar. Hann var reyndar af öðrum stofni, svokölluðum O104:H4 sem átti upptök sín í Þýskalandi. Á nokkrum vikum var vitað yfir 2000 tilfelli veikra, þar af 520 sem ollu nýrnabilun og síðan dauða 30 einstaklinga. Á annað hundrað manns fékk varanlegar líffæraskemmdir. Ung börn og gamalt fólk fór verst út úr sýkingunum, jafnvel með bráða nýrnabilun eftir aðeins nokkra daga veikindi. Allt sem rakið var til eiturs sem sýkilinn gefur frá sér (toxin) og sem veldur hemolytic uremic syndrome (HUS). Uppruni sýkilsins var að lokum rakin til jarðbaunaræktar. Á þessum tíma varaði bandaríska landlæknisembættið ameríska ferðamenn við hættu vegna þessa „Super-Toxic“ sýkils, ef þeir hygðust ferðast til og frá Evrópu. Þegar öll Evrópa var í hálfgerðri sóttkví vegna matareitrunar af óvissum toga og rakin var til matvælaframleiðslu fyrir almenning.

Allt leiðir þetta auðvitað hugann að íslenskri matvælaframleiðslu og þeirri auðlegð sem fiskurinn okkar er og landbúnaðarafurðir. Hvað það er mikilvægt að halda í gæðin og upprunavottun matvæla frá Íslandi sem enginn mun efast um.

http://www.dv.is/frettir/2013/2/11/vissu-af-mengudu-kjoti-lengi/

http://www.bbc.co.uk/news/business-21413966

http://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/02/14/fundu_hrossalyf_i_kjoti/

http://www.guardian.co.uk/uk/2013/feb/11/tesco-spaghetti-bolognese-horsemeat

Mikil umræða fer nú fram um að heilbrigðiskerfið sé að molna, líka hjá stjórnmálamönnunum og er það nýtt. Mikilvæg umræða sem hefur kraumað í töluverðan tíma, en verið haldið niðri af stjórnvöldum og sem ég hef m.a reynt að gera grein fyrir hér á blogginu mínu og víðar. Sameining spítalana í nafni hagræðingar upp úr aldamótunum og sameining heilsugæslustöðva á höfuðborgarsvæðinu stuttu síðar ber þar hæst, en einnig ábendingar um léleg kjör og lélega mannauðsstjórnun. Allt frá sameiningu spítalana hefur okkur læknum og öðru heilbrigðisstarfsfólki verið stillt upp við vegg í nafni hagræðingar og sparnaðar, á kostnað faglegs metnaðar og gæða. Sl. áratug hefur unglæknum þannig stöðugt fækkað m.a. á gólfi slysadeildar og reyndari og gamlir læknar verið látnir draga vagninn af vaxandi þunga. Um síðustu helgi t.d. var enginn unglæknir í vinnu á göngudeild slysadeildar. Aðeins 4 jálkar, þar sem ég var yngstur. Á deild sem áður státaði sig af að vera besta kennslustofnun landsins fyrir unglækna og sem þurfa að geta bjargað sér einir við erfiðar aðstæður síðar, m.a úti á landi. Deild sem enginn unglæknir vildi missa af, reynslunnar vegna. Flestir stefna nú hins vegar á útlönd, svo fljótt sem verða má, og mikill atgerfisflótti er brostinn á meðal ungra sérfræðilækna. Heilsugæslan getur ekki lengur unnið eftir alþjóðlegum viðmiðum, mikill skortur er á heimilislæknum og vaktþjónustan á höfuðborgarsvæðinu margföld miðað við það sem þekkist í nágranalöndunum. Af þessu tilefni og væntanlegri umræðu á Alþingi vil ég aðeins rifja upp söguna með nokkrum gömlum innslögum, ekki til gamans heldur af nauðsyn. Stjórnmálamennirnir mega nefnilega hafa skömm fyrir hvernig þeir hafa staðið sig hingað til.

„Löngu er tímabært að landsmenn og ekki síst höfuðborgarbúar spyrji sig hvaða læknaþjónustu þeir vilja í framtíðinni og hvort þeir séu tilbúnir að hlúa að þeirri þjónustu sem þegar hefur verið byggð upp? Áður hef ég gert grein fyrir sameiginlegri ábyrgð heilbrigðisstétta, ekki síst á viðkvæmum tímum, og að þær þurfi að standa saman og styðja hvor aðra í stað þess að líta á ástandið sem sérstakt sóknartækifæri fyrir sig og sína. Stjórnvöld verða að tryggja unglæknum bestu kjör sem völ er á í stað þess að ganga endalaust á velvild þeirra og tryggja þannig að þeir vilji starfa hérlendis. Málið sem almenningur verður að gera sér grein fyrir er hvernig heilbrigðisþjónustu við ætlumst til að fá þegar mest á reynir. Grunnheilsugæslu og bráðaþjónustu þar á meðal. Stjórnvöld hljóta nú að þurfa að spyrja sig hvort læknisþjónustan eigi að vera áfram partur af velferðarþjónustunni hér á landi.“ http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2010/04/01/ungur-nemur-gamall-temur/   http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2011/02/14/verdleikar-laeknismenntunar-a-islandi/

„Ég er heimilislæknir og starfa líka sem sérfræðingur á Slysa- og bráðamóttöku LSH, 4-5 vaktir í mánuði á kvöldin og um helgar. Ég er með 16 ára sérnám í læknisfræði að baki og tæplega 30 ára starfsreynslu á Slysa- og bráðamóttökunni. Laun mín fyrir 8 tíma helgar- og kvöldvakt með orlofi fyrir skatta eru rúmlega 50.000 kr. Á 8 tíma vakt ber ég ábyrgð á deildinni og þarf að sjá um 40 sjúklinga sjálfur og bera ábyrgð á öðrum eins fjölda sem aðrir yngri læknar sjá. Beinbrotið fólk, skorið og lemstrað. Stundum stórslasað eða alvarlega veikt. Unga sem aldna úr þjóðfélaginu öllu. Sumir fara aldrei heim aftur. Erfiðar vaktir og ég gæti í raun ómögulega bætt á mig fleirum.“ http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2012/09/15/litla-beyglan-min-og-yfir-2000-slasadir-eda-bradveikir/

“ Hingað til hefur lítið verið hlustað á óskir fagfólks. Heilsugæslustöðvarnar tvær í Hafnarfirði voru færðar nauðugar undir stjórnunarvænginn í Reykjavík fyrir 5 árum síðan. Starfsfólkið mótmælti kröftuglega þá og harmaði að gengið skyldi á nærþjónustuna, sjálfstæði og frumkvöðlastarf stöðvanna. Nokkrum árum áður hafði málefni heilsugæslustöðvanna færst úr hendi sveitastjórnanna til ríkisins að ósk sveitafélaganna sjálfra þar sem þeim óx kostnaðurinn í augum “ http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2010/09/22/reykjavikurborg-vill-taka-heilsugaesluna-yfir/

„Heilbrigðisþjónustuna hefur tekið langan tíma að byggja upp á Íslandi, ekki síst á höfuðborgarsvæðinu með sjálfan Landspítalann í fararbroddi og þangað sem flestra leiðir liggja einhvern tímann á ævinni. Fátt er okkur mikilvægara í mestri neyð lífsins en gott sjúkrahús með góðri bráðaþjónustu, en líka góðri heilsugæslu og dvalarstofnunum fyrir aldraða um allt land auk nauðsynlegrar sérgreinalæknisþjónustu. Um þessi atriði eru allir landsmenn sammála, en bara ekki skipulagi þjónustunnar og forgangsröðun verkefna sem fyrir liggja.“

„Það grátlega er þó, að frá sameiningu hefur maður aðallega séð yfirbygginguna í rekstri spítalans stækka, jafnhliða miklum niðurskurði á starfliðinu á gólfinu og auknu vinnuálagi þeirra sem eftir eru. Þjónustu sem er komin að þolmörkum þess ásættanlega. Þrátt fyrir marga samninga við Háskólann og nafni spítalans sem var breytt í Háskólasjúkrahús Landspítali. Jafnvel löngu fyrir hrun og þar sem góðærið kom aldrei. Þar sem brostinn er nú á mikill atgerfisflótti, enda býðst hæfasta starfsfólkinu margfalt betri kjör í öðrum löndum. Starfsfólk sem er á sínum besta starfsaldri og með mestu þekkinguna, jafnvel 6-12 ára sérnám að baki en því miður líka andvirði íbúðar í skuldahala í námslánum og húseignalausir. Þar sem tómt mál er að tala um að eignast hús, þaðan af síður að reisa nýtt.“ http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2012/05/05/nyr-landspitali-eins-og-slaemur-draumur-i-dos/

„Á flestum sviðum læknisfræðinnar höfum við Íslendingar talið okkur standa fremstir meðal þjóða á undanförnum áratugum, læknismenntunin hefur verið góð, boðið er upp á hátæknilækningar á flestum sviðum og töluvert um vísindarannsóknir sem eykur hróður okkar erlendis. Löngum höfum við líka státað okkur af minnsta ungbarnadauða í heimi og boðið útlendingum að skoða glæsilegar heilbrigðisstofnanir og nýbyggðar heilsugæslustöðvar, en sem nú standa sumar hálf auðar. Síðast en þó síst, á síðustu og verstu tímum, höfum við mikinn metnað að byggja nýtt og öflugt hátæknisjúkrahús. En eins og gott hús verður ekki smíðað án góðra smiða, verða góðar heilsugæslustöðvar og góð sjúkrahús ekki starfrækt án vel menntaðs starfsfólks.“ http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2011/07/25/stada-laeknisthjonustunnar-a-islandi/

„Álagið hefur stundum verið skilgreint innanhús (Slysa- og bráðamóttökunni) sem „rautt“ sem er hættuástand í starfseminni eða jafnvel „svart“ sem er glundroðastigið, og ætti helst ekki að geta orðið nema þegar alvarlegar hamfarir verða. Og þótt, sem betur fer, ekki sé hægt að rekja (mörg) dauðsföll beint til niðurskurðarins og bráðveikir fá enn fyrst hjálp, sér auðvitað hver sem vill, að afleiðingarnar geta oft orðið skelfilegar fyrir þá sem þurfa á skilvirkri og góðri heilbrigðisþjónustu að halda og að óbeint megi örugglega rekja ótímabær dauðsföll til niðurskurðarins. Þar sem oft er skautað hratt á mjög hálum ís“.  http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2012/07/10/bradaastand-i-sjalfri-heilbrigdisthjonustunni/

„Bráðaþjónustuvandinn nú er þannig, því miður, miklu meiri heldur en bara yfirflæðið gefur til kynna með uppsögnum hjúkrunarfræðinganna. Uppsagnir sem eru fyrst og fremst tilkomnar vegna allt of mikils vinnuálags til lengri tíma og lélegra kjara miðað við ábyrgð. Stærsti vandinn er kerfislægur og á sér djúpar rætur. Nokkuð sem heilbrigðisyfirvöld hafa ekki viljað horfast í augun við eða hlustað á, í áratugi. Hvað sem núverandi velferðarráðherra og fyrrverandi heilbrigðisráðherra segja um málið og sem vitna sífellt til yfirstjórnenda, undirmanna sinna á háskólasjúkrahúsinu og sem bera erfiða ábyrgð á daglegum rekstri. Í stað þess að kynna sér vandann í grasrótinni og sjá og finna, hvar hin raunveruleg þolmörk liggja hjá þjóðinni.“ http://blog.dv.is/vilhjalmurari/2012/12/06/bradathjonustuvandinn-er-kerfislaegur/

Hugsunin um framtíðina er oftast ráðandi, en fortíðin er samt það sem mestu máli skiptir þegar árangurinn er metinn í lífinu. Þó síður þegar mikilvæg og krefjandi verkefni standa fyrir dyrum sem manni hefur verið trúað fyrir. Ekki síst þegar við teljum okkur hafa lært af mistökum lífsins og viljum láta hendur standa fram úr ermum.

Lífið líður hins vegar furðu fljótt og oft erum við rugluð vegna þess eins að við vitum ekki hvert ferðinni er heitið. Að reyna halda sig við fortíðina eða stökkva inn í framtíðina, þegar auðvitað nútíðin skiptir mestu máli. Hvað við ætlum að gera í dag.

Skáldin semja oft sín bestu verk þegar þeim tekst að blanda þessu öllu saman. Spennan felst í því óorðna, en hörmungar og fegurðin í því liðna. Líka í því sem við köllum íslenska menningu í dag. Þroskar okkur og ætti að gera okkur betur hæf nú en oftast áður að greina rétt frá röngu. Ekkert síður í stjórnmálunum en einkalífinu og þar sem við þurfum að fara að láta verkin tala.

Sennilega telst ég heppinn maður að geta staðið á þeim tímamótum að geta horft um öxl og litið fram á veginn, nokkurn veginn í sömu andránni. Sveitina mína í gamla daga og Ísland í dag sem hefur svo sannarlega tekið á sig nýja mynd. Þar sem möguleikar á menntun og vinnu ná langt út fyrir landssteinanna.

Nýjustu kannanir sýna að um fjórðungur fullorðinna hefur verulegar áhyggjur af fjárhagsafkomu sinni, enda svipað hlutfall tæknilega gjaldþrota. Gaman hefði verið að sjá þetta hlutfall meðal yngra fólks þar sem hlutfallið er væntanlega miklu hærra. Það hriktir í velferðarþjóðfélaginu og heilbrigðiskerfið er að hruni komið, hvort heldur er litið til heilsugæslunnar eða sjúkrahússkerfisins. Tugþúsund Íslendinga hefur kosið að flýja landið. Framtíðin á næstu áratugum er mjög óviss á flestum sviðum.

Skoðum betur samleið okkar Íslendinga með vinaþjóðum í bandalagi Evrópuþjóða á jafnréttisgrundvelli. Þróun sem hefur átt sér svo langar rætur og að mörgu leiti í sameiginlegum menningararfi. Gegn kúgun og hörmungum og þeim sem standa nú fastast á sínu, eiga mest og ráðið hafa með fyrirgreiðslupólitík. Tökum þátt í þessari eftirleitan í stað þess að einangra þjóðina meira með ónýtan gjaldmiðil. Takmarkinu verður a.m.k betur náð með sterkari og framsýnni fylkingu allra jafnaðarmanna, en undir fána öreiga Íslands sem erfa eiga landið.