Ákvörðun um lyfjameðferð er venjulega ákveðin eftir viðtal og mat á öllum hugsanlegum áhættuþáttum meðferðar. Ekki síst þegar um langtíma lyfjameðferð er að ræða hjá ungum stúlkum. Þegar ræða á getnaðarvarnir almennt til að koma megi í veg fyrir ótímabæra þungun og að umgangast þurfi P-pilluna eins og öll önnur lyf og hvað tegund hentar í hverju tilviki. Ekki síst þar sem margt getur breyst varðandi áhættumatið með tímanum, einkum með tilliti til blóðtappaáhættu. Ekkert síður mikilvægi kynheilsunnar um leið og rætt er mikilvægi þess að viðhalda góðri heilsu almennt talað og rætt er um aðrar forvarnir. Mikilvægi þess að reykja ekki með p-pillunni og sýna aðgát gagnvart öllum kynsjúkdómunum og hvert eigi að leita eftir hjálp ef eitthvað út af bregður. Þar sem félagsráðgjafar, hjúkrunarfræðingar, ljósmæður og jafnvel sálfræðingar eiga líka að koma að málum í þverfaglegri vinnu heilsugæslunnar. Ef allt væri í lagi. Og hvað þá næst? Eiga hjúkrunarfræðingar þá að fá lyfjaávísanarétt á t.d. svefnlyf, blóðþrýstingslyf, geðlyf, sykursýkislyf, jafnvel sýklalyf þegar harðnar meir á dalnum í heilsugæslunni.

Það eru svo sannarlega blikur á lofti og margir skjótráðir með ráð undir rifi hverju, ekki síst pólitíkusar þessa daganna og sem láta undan miklum þrýstingi þrýstihópa. Sumir vilja maka krókinn og telja hiklaust að aðrar heilbrigðisstéttir en læknar geti ávísað lyfjum. Eitthvað sem þeir lærðu lítið sem ekkert um í háskólanum, en sem í ljósi aðstæðna og læknaskorts er talið réttlætanleg ráðstöfun í dag. Allskonar fræðingar sem fá hið háa Alþingi til að leggja blessun sína yfir gjörninginn og gera hann löglegann. Það er að minnst kosti ekki augljóst hvaða hagsmuni er fyrst og fremst verið að verja. En varla hagsmuni ungra stúlkna þegar til lengir tíma er litið og stór starfsvið heimilislækna sem talið hafði verið lögvernduð starfsgrein, rennur smá saman út í sandinn.

Lyfjaávísanir eru að vísu, þegar í vissum skilningi, gengnar læknum úr höndum vegna aðstæðna og orðnar oft hálf sjálfvirkar eins og ég hef oft rætt um áður. Oft eftir pöntun með tölvusamskiptum gegnum þriðja aðila, læknariturum og hjúkrunarfræðingum til að spara læknum tíma. Þar sem algengust lyfjaávísanirnar eru svefnlyf og p-pillan. Á sama tíma og heimilislæknirinn hefur ekki einu sinni aðgang í „lyfjagátt“ apótekanna til og leiðrétta ofskammtanir eða til að reyna að koma í veg fyrir hugsanlegar milliverkanir lyfja sem sjúklingarnir hafa fengið, héðan og þaðan.

Það lítur ekki vel út hjá þjóð þar sem heilsugæslunni hefur verið látin blæða um árabil á sjálfu höfuðborgarsvæðinu. Þar sem byggja á samt upp nýtt og fullkomið hátæknisjúkrahús úr stáli og steinsteypu, í stað þess að tryggja mannauðinn. Það má hins vegar „til gamans“ geta að til er fyrirtæki sem heitir „Hvítir sloppar“ og sem ásamt fleirum fyrirtækjum sérhæfa sig í útflutningi á íslenskri læknisþjónustu til Norðurlandanna, aðallega til Noregs og Svíþjóðar. Þar sem sóttst er eftir vinnukrafti þeirra sem læknasloppunum tilheyra í raun, og taldir ómissandi.

Fyrir u.þ.b 25 árum var hin hjúkrunarfræðilega og læknisfræðilega ábyrgð kyrfilega aðgreind að vilja hjúkrunarfræðinganna. Sem vildu bera alla ábyrgð á hjúkrun sjúklinganna. Gengið var að þessum vilja enda hjúkrunarfræðigreinin þá komin á háskólastig og stjórnun á sjúkradeildarekstri hluti af náminu. Aldrei var talað um í þá daga að hjúkrunarfræðingar færu að skipta sér af lyfjaávísunum lækna frekar en læknar af hjúkrun og daglegum rekstri hjúkrunardeilda.

Á Íslandi hafa ljósmæður sem er framhaldsnám í hjúkrunarfræðum, krafist að fá að vinna sjálfstætt að mæðraverndinni í heilsugæslunni og fengu það í geng með reglugerðarákvæðum að flestum læknum forspurðum fyrir um tveimur árum síðan. Sitt sýnist hverjum hins vegar um þessa ákvörðun enda læknisfræðileg ábyrgð þar oft á tíðum illa skilgreind í mæðraverndinni. En það reynir hins vegar mikið meira á samstarfsvilja heimilislækna sem mest mæðir á „án ábyrgðar“ og hinni endanlegu læknisfræðilegu ábyrgð þegar vandræðin virkilega banka upp á.

Í yfirlýsingu frá Læknafélagi Íslandi frá því fyrir rúmlega ári síðan kemur vel fram hvað fellst í námi heimilislæknis sem með grunnnámi tekur allt að 12-14 ár. Kvensjúkdóma- og meðgöngufræðin þar á meðal. Læknadeild HÍ hefur reynt að sinna grunnmenntun lækna og síðan er sérfræðinám lækna skipulagt eftir alþjóðlegum viðmiðum í hinum ýmsu löndum. Sömu kröfur hafa hingað til verið gerðar hér og annars staðar í hinum vestræna heimi. Nú er hins vegar öldin önnur á Íslandi og hjúkrunarfræðingar og ljósmæður látnar leysa  af hólmi í vaxandi mæli starf heimilislæknisins.

Samkvæmt íslenskum lögum eiga allir rétt á bestu læknisfræðilegu hjálp sem völ er á hverju sinni. Skipulag læknisþjónustunnar hér á landi hefur tekið mið að því markmiði að skapa heilsteypta þjónustu á öllum sérsviðum læknisfræðinnar, þar sem engin sérgrein er annarri sérgrein mikilvægari. Heilsugæslan sinnir þannig frumheilsugæslunni,  þar sem skjólstæðingurinn vill og á gjarnan að fá að hitta sinn heimilislækni. Ungir sem aldnir, strákar og stelpur. Ekki síst þegar um viðkvæmustu stundir lífsins er að ræða og framtíðarviðhorfin eru oft ómótuð.

Er virkilega verið að bæta heilsu barna og ungra kvenna?  Viðtal um nýtt frumvarp heilbrigðisráðherra sem veitir hjúkrunarfræðingum og ljósmæðrum rétt til að ávísa hormónalyfjum til getnaðarvarna. Bylgjan, Í bítið 14.3.2012

Loks er kominn mars, sem í mínum huga boðar vorið framundan og haldið er upp á með sólarkaffi á mínum bæ. Í þriðja sinn er nú hvatt til árvekni gegn einu algengasta krabbameini karla, krabbameini í eistum, með „mottumarsinum“ svokallaða. Gegn krabbameini sem aðeins að hluta tengist lífsstíl okkar karlanna eins og flest önnur krabbamein annars gera. Því er enginn óhultur. Áminning um nauðsyn þess að sýna líkamanum ávalt árvekni um leið og við marserum gegnum lífið á eins heilbrigðan hátt og kostur er.

Eftir því sem aldurinn færist yfir, verða krabbameinin og leitin að þeim fyrirferðameiri í lífi hvers og eins. Staðreynd sem við fáum ekki breytt. Sem greinast eftir ítarlegar rannsóknir vegna tilefna og einkenna hverju sinni eða með kembileit hjá einkennalausum eins og á Leitarstöð Krabbameinsfélags Íslands. Þegar ákveðin krabbamein eru það algeng en um leið þögul að leit hjá einkennalausum réttlæta slíka aðgerð og sem að öðrum kosti væri of kostnaðarsamt inngrip fyrir þjóðfélagið. Jafnvel gefið falskt öryggi og leitt okkur af veg, eins og þegar um algengasta krabbamein karla er að ræða, blöðruhálskirtilskrabbameinið, og PSA leit í blóði allra karla. Eins hugsanlega dregið úr eigin árvekni og hvata til nauðsynlegra lífstílsbreytinga sem blasa við. Kembileitin sem Krabbameinsfélagið býður upp á, reynir hins vegar að sameina alla góðu kostina í leit að alvarlegum krabbameinum. Hún hvetur til árvekni um leið og félagið aðstoðar konur að finna algeng krabbamein sem þær geta ekki fundið sjálfar og mestu máli skiptir að finna sem fyrst.

Afar mikilvægt er að tengja eins fljótt og kostur er áhættulíferni við áhættuna á að fá þá sjúkdóma sem við viljum alltaf vera laus við. Reyklaust umhverfi, góða hreyfingu, hollt mataræði og jafnvel bólusetningar eins og t.d. gegn leghálskrabbameini. Við ráðum ferðinni furðu mikið sjálf og skilaboðin hvað er hollt og gott skipa heiðurssætið í orðum okkar og athöfnum í heilsugæslunni. Reykingar ungs fólks er til að mynda skýrt dæmi um hegðun sem aldrei má láta fara forgörðum að takast á við og tengja jafnvel vægustu einkennum reykingasjúkdómsins, hóstanum, og þá miklu áhættu sem að baki býr þegar árin líða og hóstinn verður jafnvel blóðugur. Þetta heitir fyrstastigs forvörn og tengist flestum nútímasjúkdómum okkar mannanna. Jafnvel tilbúnum og ásköpuðum sjúkdómum sem villa okkur sýn í dag og við vitum ekki hvernig við eigum að höndla og þreyfa. Eins og t.d. hjá þúsundum kvenna á Íslandi með sílikonpoka í brjóstunum.

Árlega greinast hátt í áttahundruð karlar með allskonar krabbamein á Íslandi og tæplega þriðjungur deyr af þeirra völdum. Rannsóknir sýna að lækka má þessa tölu um þriðjung ef tímalega er gripið í tauminn og sem mottumarsinn sem átak er sérstaklega tileinkað. Skilaboðin verða varla skýrari. Á sama hátt og hnútur í brjósti konu skilyrðist í fingrum hennar við reglubundna og fumlausa leit í náttúrulegum brjóstum. Áminning um að vera ábyrg fyrir lífi okkar og limum, hver sem marsinn er, hvar og hvenær sem er.

Og þótt krabbameinsmeðferðir eru yfirleitt alltaf á höndum sérfræðinga á mismunandi sviðum læknisfræðinnar, ekki síst krabbameinslækna, er stuðningur heimilislækna og annars heilbrigðisstarfsfólks alltaf mikilvægur og jafnvel hluti af batanum. Eftirmeðferðin litast síðan af sterkri varnarsókn, þar sem lífstíllinn og stuðningur við krabbameinssjúklinginn eru sterkustu vopnin.

Á einstakan hátt hefur nú verið hægt að gera viðkvæmt og sjálflægt feimnismál að opinskáu umræðuefni, þar sem flestir sýna viðfanginu áhuga og skilning, ræða hispurslaust og hafa gaman af. Að safna „mottu“ er þannig merki um samstöðu, karlmennsku og að geta haft húmor fyrir sjálfum sér. Sú samstaða hefur nú aftur brotið ísinn og jafnvel feimnustu menn sjá sér færi, sem annars hefði ekki orðið, að takast á við sameiginlegann óvin. Verst að þjóðfélagið skuli hafa nú skilið brjóstapúðakonurnar eftir í vetrarhretinu og kuldanum og sem óneytanlega spillir ánægjunni af okkar sameiginlega marsi þetta árið. Því auðvitað viljum við konunum fyrst og fremst það allra besta.

Mottumarsinn er engu að síður frábærlega vel heppnuð vakning í hópi sem kallast sterkara kynið og hefur seint viljað játað sig sigrað. Nú er bara að sjá hvaða einstaklingar sigra í herferðinni í ár. Gleymum því ekki gullmolunum okkar tveimur, í okkar skjóðum karlar.

Mottumars og hlutverk heilsugæslunnar í forvörnum. Sérblað í Fréttatímanum í dag, 9.3.2012

Fáir efast um alvarleika PIP (Poly Implant Prothese) málsins svokallaða, ísetningu gallaðra og jafnvel eitraðara íhluta í tæplega 450 íslenskar konur á besta aldri. Brjóstapúða sem vega hátt í eitt prósent af þyngd hverrar konu og sem leka getið um líkama þeirra, skemmt líffæri, vöðva og sogæðakerfið. Vandamálið endurspeglar samt sennilega aðeins toppinn á ísjaknum, þótt vissulega leki PIP púðarnir meira en aðrir púðar og sílíkonið er iðnaðarsílikon. Vandamál sem er bundið í eðli sínu við þúsundir kvenna á Íslandi með allskonar gerðir af brjóstapúðum og sem stundum eru lítið skárri en PIP púðarnir illræmdu.

Púðar sem í stað þess að leka í allt að 80 prósent tilvika, leka í allt að 20 prósenta tilvika á innan við áratug og sem geta valdið margvíslegum skemmdum á líkamanum. Allskonar tegundir undir mismunandi heitum og gerðum. Eins margra áratugagamlir saltvatnspúðar sem enginn hefur sinnt um og jafnvel konurnar sjálfar hættar að hugsa um þrátt fyrir allskonar óljós óþægindi og einkenni.

Af gefnu tilefni, og sem vel skiljanlegt er í ljósi umræðunnar, hefur fjöldi kvenna af þeim þúsundum sem bera slíka púða haft samband við Krabbameinsfélagið vegna áhyggja af heilsuskaða sem þær jafnvel þegar hafa orðið fyrir. Sem óska eftir ómskoðun sem fyrst af brjóstunum til að útiloka leka sem þó er sjaldnast er þó alveg hægt að útiloka með þeirri rannsókn einni saman. Þar sem enginn getur séð tæringuna á skelinni og þaðan af síður heyrt grátinn í brjóstum kvennanna frá púðunum. Krabbameinsfélagið hefur því óskað eftir að Landlæknir skapi verklagsreglur hvernig eftirlitinu skulið háttað fyrir heilsugæsluna og fram kom í nýju bréfi frá yfirlækni leitarsviðs Krabbmeinsfélagsins í gær.

…..“Ef tryggja á að allar konur með sílikonpúða hafi jafnan rétt til greiningar á mögulegum leka er brýnt að landlæknir gefi út nánari tilmæli til lýtalækna og heimilislækna varðandi eftirlit með konum sem hafa fengið brjóstapúða með hefðbundnu sílikoni. Tekið skal fram að slíkt eftirlit er utan við verksvið starfsemi Leitarstöðvar Krabbameinsfélagsins“ .

Enginn veit hins vegar hvað konurnar eru í raun  margar og hvaða tegundir af brjóstapúðum hver og ein ber, nema auðvitað lýtalæknarnir sem settu púðana í, í upphafi. Þó er vitað af fjöldi brjóstapúðaísetninga hefur farið upp í hátt í þúsund á ári sl. ár og að konurnar hljóti því að skipta þúsundum og sennilega fylla tuginn í prósentu talið fyrir ákveðna aldurshópa. Afar brýnt er því að kallað sé eftir nákvæmum upplýsingum sem allra fyrst til að kortleggja vandann sem heilbrigðiskerfið þarf að takast á við á næstunni. Á hvaða aldri í lífi konunnar, fjölda ára frá aðgerð, barneignir og brjóstagjafir með púða í brjóstum, hvernig eftirliti með púðunum hefur verið háttað hingað til og hvernig eftirlitinu verður háttað í framtíðinni. Ákvörðunin að landlæknir fái að kalla eftir þessum upplýsingum strandar hins vegar nú í bili hjá sjálfri, Pesónuverndinni!

Það versta við þetta allt saman er að vandinn er miklu stærri ef litið er til allra hugsanlegra aukaverkana af lekum púðum og sem best hefur komið fram í þeim læknaskýrslum sem þegar liggja fyrir um skaða kvenna sem leitað hafa eftir sérfræðingsáliti erlendis frá og greint var frá í síðasta pistli. Margar aðrar konur eru nú hins vegar farnar að leita til heilsugæslunnar vegna óljósra einkenna vegna umræðunnar einnar saman. Jafnvel sem staðið hafa yfir í um árabil, en enginn hirti um að spyrja hvort tengdust hugsanlegu leyndarmáli, brjóstapúðaígræslu löngu áður og sem átti að hafa verið svo saklaust inngrip á sínum tíma. Að ekki sé talað um verki og síþreytu og allskonar einkenni sem oftast á sér þó saklausari skýringar, en sem erfitt er að útiloka að tengist ekki hugsanlegum bólgum og sýkingum með aðskotahlutum í þvílíku magni sem brjóstapúðar eru. Jafnvel sem veldur óöryggi með greiningu á krabbameinum með stækkuðum og hörðum eitlum. Sem vekur upp spurningar um blóðprufur í leit að eiturefnum og allskonar breytingum í blóðmynd. Jafnvel allsherjar líkamsskönn til að sjá hvert allt sílíkonið hefur farið.

Stóra spurningin er því nú í mínum huga, hvernig í ósköpunum á heilsugæslan að rannsaka allar konurnar með hugsanlega leka brjóstapúða, í óljósu magni, af ólíkum gerðum, og óljósum tegundum? Nú, eins og í svo mörgu öðru, verðum við að fara að skrifa söguna upp á nýtt. Heilbrigðissaga þjóðarinnar hefur fengið nýjan og ekki að fullu skrifaðan kafla. Læknisfræðin er orðin önnur.

http://blog.eyjan.is/vilhjalmurari/2012/02/27/vonsviknar-konur-og-brostnir-brjoststrengir/

ihttp://blog.eyjan.is/vilhjalmurari/2012/02/14/hvad-eru-ungar-stulkur-ad-hugsa-i-dag/

Alltaf er betur að koma fram hvað illa hefur verið staðið að eftirliti með ígræddum brjóstafyllingum hjá konum síðustu áratugina og jafnvel löngum litið framhjá hvort þeir séu farnir að leka. Jafnvel Krabbameinsfélagið taldi ekki í sínum verkahring að kanna ástandið, þegar ítarleg skoðun fór fram með ómskoðun af brjóstum og aðeins leitað að því allra versta, krabbameininu. Hjá konum sem þó gengu öruggar og ánægðar af þeim fundi, fullvissar um að allt væri í lagi. Af tilefni af alvarleika og hvað hægt miðar í brjótapúðamálinu öllu á Íslandi, í raun hvað við flest höfum látið okkur málið lítið varða, jafnvel sumir fjölmiðlar, langar mig að minna á orð skáldsins Einars Benediktssonar úr ljóði, Einræðum Starkaðar, sem ónefnd kona sendi mér sem innlegg í umræðuna og sem gott er að hafa í huga nú þótt tilefnið upphaflega með orðunum hafi verið allt annað og e.t.v. meira þess tíma tákn þegar við vorum betri hvort við annað.

„..Svo oft leynist strengur í brjósti sem brast
við biturt andsvar gefið án sakar.
Hve iðrar margt líf eitt augnakast
sem aldrei verður tekið til baka.

Konunnar sem lauk athugasemdinni með orðunum. „Stöndum saman, þú veist ekki hvenær þú þarft á samfélaginu þínu að halda.“

Smá saman er að koma í ljós að margar aðrar tegundir en PIP (Poly Implant Prothese) brjóstapúðarnir eru mismunandi af gæðum, vörur í mannslíkamann undir mismunandi vöruheitum. Kanadískur brjóstapúðasérfræðingur, Dr. Pierre Blais, hefur bent á í skýrslu sem ég er með undir höndum, að allir læknar í Evrópu verði að vera sér vel meðvitandi um hættuna sem hlotist getur af lélegum brjóstapúðum. Um suma púðana er vitað að voru upphaflega undir frumheitinu illræmda, PIP eins og t.d. M-implants og þúsundir evrópskra kvenna bera í dag, en sem ekki er vitað á þessarri stundu hvort notaðir hafi verið hér á landi. Eurosilicone og Nagor brjóstapúðar liggja einnig undir grun að vera engu betri en PIP púðarnir að mati Dr. Blais og sumir púðar sem eru enn í sölu eru meira en 10 ára gamlir t.d. Inamed. Brjóstapúðar frá Laboratoire Sebbin (Frakklandi), Perouse (Frakklandi), Polytech Silimed (Þýskalandi), PMT (US), Donisis (Kína) and Silimed (Brasilíu) liggja líka allir undir grun að vera undir nútíma gæðastöðlum.

Svartamarkaðsbrask miðlara um alla Evrópu kemur líka við sögu og kaup á púðum gegnum netið geta verið varasöm viðskipti. Eins og áður segir getur stundum verið um að ræða gamla lagervöru og púðarnir seldir sem nýir væru. Eins undir öðrum heitum og jafnvel fylltir með óþekktu iðnaðarsíliconi og öðrum efnum eins og voru í PIP púðunum, auk þess sem efnin í skelinni sjáfri geta verið stórvarasöm í líkamanum til lengdar. Skel sem skorpnar upp og verður hlandgul með tímanum og plast og gúmíefnin sem harðna, tærast upp og leka síðan eða gráta sílikoninu um líkamann. Jafnvel þannig að megnið að innihaldi púðanna hverfur án þess að sýnilegt rof hafi orðið á skelinni. En eitt er víst, efnin hverfa ekki eða gufa bara upp. Þau fara annað og safnast upp í líkamanum öllum.

Lýsingar á allt að 10 cm löngum eitlum, fylltir af sílikoni, uppsöfnuðu sílíkoni sem er líka eins og tyggjóklessur í líffærum og milli rifja. Sílikoni sem veldur miklum bólgubreytingum og eyðileggingu á vefum og vöðvum með tímanum og jafnvel lífshættulegum sýkingum þegar um framandi aðskotahluti er að ræða í líkamanum, jafnvel hundruðir gramma. Allt sýnilegar breytingar, jafnvel stundum eins og í hryllingsmynd, en þar sem eituráhrif uppleystu efnanna sjást hins vegar ekki, en sem allir geta svo auðveldlega ímyndað sér. Sem líka tengist einu stærsta lögmáli eiturefnafræðinnar sem eru aukin áhrif með með auknu magni efna, efna sem ekki endilega eru bráðdrepandi í eðli sínu í örmagni. Meðal hundruða, ef ekki þúsunda íslenskra kvenna og milljóna kvenna um heim allan. Heilbrigðishneyksli aldarinnar sem allir eiga svo erfitt með að horfast í augun við, enda erfitt að vera vitur eftir á.

Lestur erlendra læknaskýrslna um íslenskar konur er lýginni líkust. Lýsingarnar eru stundum eins þær eigi við hermenn sem hlotið hafa sprengjusár. Þar sem ráðlagt er að leita sérþekkingar herlækna sem endurhæfa fórnarlömb stríðsátaka. Endurhæfingalækna og sjúkraþjálfa sem sérhæfa sig í endurhæfingu fólks eftir langvarandi efnaskaða og eitranir. Konur á mismunandi aldri á Íslandi. Jafnvel er talin ástæða til að rannsaka börn mæðra þar sem brjóstapúðarnir láku þegar börnin fengu mjólk úr brjósti þeirra. Til að leita að þungmálmum í lífsýnum auk annarra mögulegra eiturefna. Þarf að segja nokkuð meira….bara möguleikinn fær mann til að svitna.

Á sama tíma fær ekki einu sinni landlæknir, yfirmaður lýðheilsunnar að vita hvaða konur eru nú í mestri hættu og málið látið liggja á borði Persónuverndar til heilabrota. En hvort skyldi vega þyngra, þau sjónarmið eða lýðheilsusjónarmiðin? Hvað eru konurnar margar, hvaða gerðir af brjóstapúðum eru þær með og hvenær í lífi kvennanna þær fengu brjóstapúðana sína? Allt upplýsingar sem gætu lotið að hátt í tug prósenta ungra kvenna og heilsu þeirra ef svörtustu spár reyndast réttar. Hvernig hefur verið staðið að þessum málum almennt á Íslandi sl. áratugi? Eins er að koma í ljós að margar konur eru með allt of gamla púða,  jafnvel yfir þrjátíu ára gamla sem fylltir voru með saltvatni á sínum tíma. Margir þessara púða eru löngu úr sér gengnir, sprungnir og jafnvel tómir. Sumir fylltir allskonar gróðri sem ekki á heldur heima í líkamanum við venjulegar aðstæður. Út með þetta allt sem fyrst, kvennanna og okkar allra vegna.

http://bleikt.pressan.is/lesa/krabbamein-og-silikon-er-erfidara-ad-leita-ad-hnutum-i-silikonbrjostum/ 25.10.2012

http://ruv.is/frett/vilja-stodva-brjostapudatilbod, 29.02.2012

Fyrri lesning um brjóstapúðamálið á blogginu:

Brjóstastækkun á Stöð2 26.2.2010

Brjóstvitið í upphafi árs 2.1.2012

Falinn sannleikur í 20 ár 6.1.2012

Meira um PIP iðnaðinn og konulíkamann 14.1.2012

Erum við brjóstgóð þjóð? 24.1.2012

Gúmíbirnir og „sæt brjóst“ 9.2.2012

Hvað eru ungar stúlkur að hugsa í dag? 14.2.2012

Halldór Fannar (f. 28.apríl 1948), tannlæknir og kennari við tannlæknadeild Háskóla Íslands til marga ára varð bráðkvaddur 15. febrúar síðastliðinn, aðeins 63 ára að aldri. Hann verður jarðsunginn frá Hallgrímskirkju á morgun.

Halldór var mikill mannvinur og gleðigjafi sem var nátengdur fjölskyldu minni og tannlæknir margra ættingja sinna og vina. Það kólnaði snögglega í hjartarótunum þann morgun sem fréttirnar bárust af fráfalli hans. Sársaukinn var nístingskaldur. Sorgin var líka mikil hjá yngra fólkinu og hann hafði annast svo vel, þegar það fékk loks fréttirnar. Af góðum frænda og tannlækni sem skyndilega var horfinn af jarðneskri braut. Það er ekki sjálfsagt að geta sameinað þetta tvennt eins vel og Halldór gerði. Þegar tengslin reyna á alla þætti mannlegra samskipta, faglegra jafnt sem fjölskyldulegra. Frásögurnar í mínum huga eru líka ófáar gegnum tíðina, alveg eins og faglegu handtökin í mínum munni, þegar maður sat í stólnum og var algerlega á hans bandi.

Á laugardaginn fórum við hjónin með gönguhópnum okkar í langa göngu á fjallið okkar, Esjuna. Í töluverðu frosti en yndislegu veðri. Halldór var stöðugt í huga mínum í göngunni, þótt hann tilheyrði aldrei þessum ákveðna hóp og gönguleiðin væri ný og framandi. Gamlar endurminningar streymdu fram, en með öðrum blæ en síðustu dagana á undan. Meðal annars þegar ég og konan mín gengum með honum einum fyrir mörgum árum, á hlýjum sumardegi um Stórurð undir Dyrfjöllum, upp af landi Sandbrekku í Hjaltastaðaþinghá . Nú var frost og kuldi í nýjum heimi upp af Eilífsdal. Þar sem fönn lá yfir fjöllunum og dalnum. Fannir upp í efstu kletta og nafnið Fannar fékk á sig skýra og lifandi mynd.

Fegurð náttúrunnar er stundum slík að það er eins og hún sé okkur mannfólkinu einu ætluð, á hvað árstíma sem er og hvar sem er. Rætur Halldórs lágu að mörgu leiti austur á Héraði, þar sem margar góðar sögur hafa orðið til. Halldór var enda mikill útivistarmaður og veiðimaður, sem unni landinu sínu og því sem það gaf af sér. Meðal annars á gæsaveiðum í frændgarðinum á Sandbrekku. Þar sem nýlega er fallin frá góður vinur hans og frændi, Geirmundur Þorsteinsson, bóndi, bróðir tengdamóður minnar Jóhönnu, og sem alltaf var svo gott heim að sækja.

Á ættarmótum var Halldór hrókur alls fagnaðar, með gítarinn sinn í hönd. Listamaður sem kom öllum í kringum sig í gott skap um leið og hann tók lagið með hárri rausn. Hæfileikar á því svið leyndu sér ekki enda var hann einn af stofnendum Río Tríó sem glatt hefur alla þjóð síðan, þótt sjálfur hafi hann orðið að hætta snemma í hljómsveitinni vegna anna og náms. Tóninn leyndi sér þó aldrei hjá Halldóri og hann hélt ávalt tryggðarböndum við gömlu félagana sína. Stutt er hins vegar síðan hann kvaddi þar æskufélaga frá því í Kópavogi í gamla daga, Ólaf Þórðarson, tónlistarmann. Sennilega gat Halldór ekki grunað hvað stutt væri á vinafund við áðurnefnda tvo góðvini sína, handan móðunnar miklu og sem hann hafði kvatt svo vel í vetur.

Okkar sameiginlga æviganga hefur staðið yfir í tæpa fjóra áratugi. Þótt tennurnar sem hann annaðist vel séu ennþá hvítar, og tanngarðarnir minni stundum á skörðótt og tindótt fjöll í mínum munni, eru tennur ekki það sem maður hugsar mest um á tímum sem þessum. Á gönguferð um fjöllin. Sá samanburður skaut þó engu að síður upp kollinum þegar kulið kom á vangann í þetta sinn. Fjallgangan á laugardaginn var engu að síður einstök. Nýtt útsýni á eins og gamalkunnum slóðum. Í vetraríki fjallanna á Íslandi. Þegar maður lét sig líka dreyma um hlýju og græna litinn að vori, um leið og meðan maður naut klakabrynjunnar og allra svellbungnanna. Snjódrífunnar og allra fannanna um stundarsakir, enda ekkert annað í boði. Sem minnir okkur á úr hverju við erum gerð, þrátt fyrir allt og að veturinn er jafn sjálfsagður og sumarið. Bestu kveðjur vinur og innilegar samúðarkveðjur til barnanna þinna, móður og allra þinna nánustu ættingja og vina.

Brjóstapúðamálið svokallaða frá áramótum  sem að mestu er bundið við PIP púðana illræmdu, hefur einkennst af undanbrögðum hverskonar frá sannleika og alvarleika málsins og að vissu leiti máttlausum vörnum heilbrigðisyfirvalda, hérlendis og erlendis á öllu ábyrgðaleysinu um áraraðir. Sem nú birtist í mikilli reiði og heift í garð lækna í opinberri umræðu. Reynt var að láta líta út eins og að lekatíðnin væri ekki svo mikil og í stað þess að líta á heildarlekatíðni yfir nokkur ár (sem reynist allt að 80%) og þekktar síðkomnar afleiðingar, að þá var nær eingöngu litið á lekatíðni á púðunum á hverju einstöku ári sem auðvitað er miklu lægri tala enda bera konunrar púðana jafnvel í áratugi. Léleg stærðfræði það eða undanbrögð. Síðar hefur svo komið í ljós að ýmsar aðrar gerðir eru lítið betri en PIP púðarnir, leka oft og jafnvel líka fylltir iðnaðarsílikoni. Allt meðferðir og aukaverkanir sem yrðu aldrei nokkurn tíman liðið ef um lyfjameðferðir væru að ræða innan læknisfræðinnar.

Íslenskar ungar konur hafa greinilega farið miklar offarir í að fá brjóstapúða undir húð og vöðva, ekki síst ef miðað er við uppgefnar tíðnitölur hjá nágranaþjóðunum. Jafnvel þótt aðeins sé miðað við áætlaðar tölur, er vandinn margfalt meiri hér á landi. En upplýsingum um aðgerðirnar er ennþá haldið leyndum meðal íslenskra lýtalækna vegna trúnaðarskyldu við konurnar og málið nú á borði Persónuverndar. Ef málið sneri ekki að lýðheilsuvanda þúsunda óupplýstra kvenna væri kannski ekki svo mikið um málið að segja, enda völdu konurnar þetta sjálfar, eða hvað?

Hjá allt að 5% ungra kvenna í dag á Íslandi og sem nú eru sumar farnar að eldast aðeins og ef verstu spár um fjöldann reynast sannar. Þar sem illa var staðið  að upplýsingum um áhættur sem fylgdu aðgerðunum, ekki síst til lengri tíma litið og myndir af gömlum púðum sýna svo vel í dag. Hver einasti púði er líka aðskotahlutur í líkamanum, hvað þá tveir, sem vega um 1% af líkamsþyngd kvennanna. Sem sannað er að stóreykur líkur á lífshættulegum sýkingum. Að við, ekki síst heilbrigðisstarfsfólk skulum ekki hafa staðið okkur betur í upplýstri umræðu er auðvitað hneyksli. Og að þörfin hafi ekki verið betur metin í hverju einstöku tilviki í lífi allra þessara kvenna. Jafnvel þótt Landlæknisembættið hafi fyrir sitt leiti gefið út upplýsingabækkling um brjóstastækkanir 2002. Ekki er þó síst minni þörf á umræðu nú þegar vitað er að iðnaðarsílikon og annað sílikon flæðir um vessakerfi kvenna á Íslandi, stíflar kirtla og eitla og límist eins og tyggjóklessur milli vöðva og í og á ýmsum lífærum. Þar sem enginn veit hve alvarleg langtímaáhrifin verða þegar upp er staðið, en allir getað ímyndað sér svo vel.

En hver er þá staðan í dag? Hvað ráðleggjum við ungum konum með falleg en ef til vill ekki stór brjóst? Hver er ábyrgð fjölmiðla sem kynna brjóstastækkanir fyrir stúlkum og ungum konum eins og sjálfsagðan hlut og Stöð 2 gerði í Íslandi í dag fyrir aðeins tveimur árum síðan? Þar sem hvatt var til aðgerða hjá ungum konum strax eftir fyrsta barn og þegar útlit brjóstanna hafði tekið náttúrulegum breytingum eftir brjóstagjöf. Þar sem sjálfsímynd íslenskra kvenna var frekar rifin niður en styrkt og að konur þyrftu að líta eins út eins og fegurðardísir á 18 ári, allt öðruvísi en skaparinn ætlaðist til.

Hver er upplýsingaskylda heilbrigðisyfirvalda nú og að tekið sé á heildarvandanum sem blasir við  meðan vitleysan heldur áfram? Siðferðisþróunar í þjóðfélaginu sem smá saman leiðir til verri heilsu og verri sjálfsímyndar kvenna og okkar allra þegar upp er staðið. Nú þegar sannleikurinn og raunveruleikinn blasir ískaldur við, eins og hann gerir nú í brjóstapúðamálinu öllu á Íslandi. Samfélagslegt heilbrigðisvandamál sem mun kosta milljarða að lækna auk þess sem íslensku konurnar verða aldrei þær sömu aftur. Þó ekki síst hvernig við ætlum að standa vörð um heilsu ungra stúlkna í dag og sem nú fylgjast með umræðunni með stórum augum, en af veikum mætti. Sem jafnvel aðeins trúa því að til séu betri púðar en PIP púðarnir, eins og t.d. Gúmíbjarnapúðarnir eða bandarískir púðar sem aðeins leka í um 1.6% tilfella á 6 árum og lesa mátti í mogganum í morgun (hver sem vill trúa því). En hver ætlar að tala við stúlkurnar og hvar og hvenær eiga þær að fá að heyra allan sannleikann um talnaleikinn ljóta sem að baki býr?

Viðtal, Í bítið á Bylgunni, 20.2.2012

Allt er hverfult þessa daganna. Líka gullið okkar og skartgripir, kannski það eina sem við eigum í veraldlegum verðmætum. Sorg og reiði í bland við örvæntingafulla eftirvæntingu hvað framtíðin ber í skauti sér og hvort hún verði byggð á meiri sannleika og trausti en verið hefur. Á svindli og græðgi þar sem menn og konur svífast einskins til að hygla sjálfum sér og sínum. Hvort nýju kynslóðirnar geti nú tekið við af þeim gömlu í sátt og samlyndi, eins og hefur verið um aldir. Að við skiljum væntingar og vonir hvers annars og að við getum stutt hvort annað í gegnum lífið. Að við getum notið þess öll sameiginlega í þjóðfélaginu að vera til, í stað sífelldra réttlætingar á stöðunni eins og hún er í dag. Að við skulum yfir höfuð vera til. Að gildin sem kennd eru ennþá í leikskólum og grunnskólum landsins geti að minnsta kosti haldið síðar á lífsleiðinni, ef við fáum sálarró og tíma til að lifa. Að það sé ekki allt gull sem glóir, allra síst gulltennurnar úr okkur sjáfum og okkar nánustu. Jafnvel öfum okkar og ömmum sem nú má selja hæstbjóðendum.

Undanfarið hefur öll þjóðmálaumræða verið á hvolfi og að mörgu leiti ríkt hálfgert stríðsástand. Gallinn bara við þetta stríð er að þú veist ekki almennilega hver óvinurinn er og hann er jafnvel þú sjálfur. Eitt málið tekur við af öðru og stjórnmálamennirnir berjast á banaspjótum pólitíkurinnar, jafnvel innbyrðis og í sömu fylkingum. Góðar konur og mætir menn skyldi maður ætla. Ósamstaðan er allsráðandi og hver kennir hinum um allar ófarirnar og sem vissulega má rekja til vöggu nýfrjálshyggjunnar hér á landi. Þar sem menn og konur kunna þrátt fyrir allt ekki ennþá að skammast sín og viðurkenna strákapörin. Ekki síst þeir sem ennþá vilja stjórna fjölmiðlaumræðunni úti í móum og bak við tjöldin, undir nafnleysi meira eða minna. Sem vilja stjórna strengjabrúðunum sínum úr fjarlægð.

Í geðlæknisfræðinni er hugarástandi geðveikra, ekki síst kvíða- og þunglyndissjúklinga vel lýst. Þegar þeir hinu sömu hafa orðið fyrir alvarlegri áfallaröskun til margra ára og sem rýrir trúnaðarsambönd og traust til annarra. Þegar mannskepnan vill einangra sig sem mest og fá að vera í friði. Vill ekki taka ábyrga afstöðu til málanna og líður að því virðitst oft best í tómarúminu þar sem hún veslast upp, enda ekki að neinu að stefna. Eins þegar þú leggur ekkert til málanna sjálfur og lætur misvitra stjórnmálamenn stjórna lífinu þínu.

Áður mér brá. Nú vil ég skilja. Látum ekki gamla pólitík rugla okkur í rýminu. Treystum á unga fólkið og vonir þess. Hlustum og horfum í kringum okkur. Treystum á sameiginlega Evrópu og nýja framtíð á tækniöld. Treystum líka á gömlu gildin í þjóðarsálinni, áður en allt fór í vaskinn. Áður en við fórum að standa andspænis hvort öðru í stað þess að standa saman. Ósk eftir Samstöðu og Breiðfylkingu lýsir best þessari þrá.

Í fljótu bragði skyldi maður halda að þetta tvennt ætti ekkert sameiginlegt. Tengslin eru hins vegar þau að þetta er leið framleiðenda til að markaðssetja gervibrjóst í konur sem breyta mætti lögun að vild og gera þau um leið „sætari“ eftir tilefni og klæðnaði hverju sinni. Að minnsta kosti ef marka má auglýsingu framleiðenda sem kalla nýju brjóstapúðana Gummy Bear implants. Unnið er að markaðssetningunni og fá þá samþykkta, meðal annars í Bandaríkjunum. Framleiðendur lofa að þessar sílikonfyllingar leki minna en aðrar gerðir og mikið hefur verið fjallað um að undanförnu. Í allt að fjórðungi tilfella með tímanum og þá þúsundir tilfella hér á landi að öllu óbreyttu.  Að minni hætta sé á að innihald gúmibjarnanna fari þá á flakk um líkama kvennanna. Sykursjúk þjóð á að öllum líkindum eftir að falla fyrir þessum púðum, ekkert síður en sælgæti og öðrum brjóstapúðum, ef satt reynist.

Í allri ljósadýrðinni sem nýtur sín best nú í mesta skammdeginu veltir maður oft fyrir sér hvað ljós séu í raun fallegust og hvað birta gefi bestu jólastemmninguna. Sólin, ljós ljósanna er yfirleitt ekki meðtalin í ljósumskammdegisins nema þá jólasólin með dimmrauðu geislana sína og löngu skugganna í fjöllunum. Geislar sem gefa jörðinni okkar meiri vídd en bara þrívídd. Sannkallaðir Sólheimar.

Öll eru rafmagnsljósin ýkt afbrigði náttúrulegrar birtu. Jafnvel meira í líkingu við eldana sem brenna á jörðinni. Það sáum við best þegar við rifjum upp merkustu atburði ársins sem er að líða, þegar sjálfur Eyjafjallajökull gaus með eldrauðum hrauntungum í allar áttir og sem jafnvel mynduðu heilu hraunfossana. Eins alla ljósadýrðina sem fylgdi eldingunum í gosmekkinum og sást langar leiðir. Nú er það hins vegar sjálfur tunglskinsbjarminn sem skín á hvítann hjarann. Og norðurljósin, svo græn og lokkandi, eins og himingeimur í darraðardansi. Hvað er hægt að biðja um meira? Ef til vill bara lítið hvít rafmagnsljós mitt í öllu myrkrinu. Á Sólheimum.

Börnin hafa gaman af ljósum og ekki er alltaf hægt að láta sér nægja kertaljós og minningar. Um æskujólin og ljósin eins og þau voru í gamla daga. Fyrir allnokkru var ég farinn að leita aftur að því gamla og góða sem mér finnst í raun toppa það sem fæst í dag, þrátt fyrir alla tæknina. Sama hvort átt er við glitrandi regnflóðlýsingu eða falleg stjörnuhröp.

Bubluljósin fallegu sem voru svo vandmeðfarin og til vandræða horfði þegar ekki kviknaði á og loftbólurnar komu ekki. Sambland af sykursætri væmni og stemmningu sem bara tilheyra jólunum. Nú er rúmlega hálf öld liðin frá því ég sá þessi ljós síðast en sem eru mér ennþá svo kær. Óskiljanlegt tækniundur í þá daga, ljós í vatninu og loftbólurnar sem báru með sér líf og nýja vídd.

Annað ljós logar úti í sveit, nánar tiltekið á Sólheimum í Grímsnesi þar sem nú er blikur á lofti um reksturinn. Þar skín líka sólin í hjörtum þeirra sem þar búa og við höfum svo oft orðið vitni að. Nálægðin ein við staðinn staðfestir þá birtu og sem ég og fjölskylda mín varð aðnjótandi eina helgi í upphafi aðventu fyrir þremur árum. Í froststillu þegar hrím var á jörðu, nutum samverunnar, föndruðum jóladót og borðuðum góðan mat.

Ég hafði ekki komið áður að Sólheimum en barnshjartað tók kipp þegar keyrt var niður í Sólheimakvosina. Eitthvað svo kunnuglegt og vinalegt. Lítið þorp í sveit, svo framandi og öðruvísi. Á göngu um staðinn kynntist maður fljótt íbúunum sem allir tóku gestunum svo vel. Sund og samvera í veitingarsalnum til að gleðjast meira og síðan fallegir jólatónleikar í kirkjunni. Barnshjartað hélt takti sínum alla þá helgi.

Maður undrast fullkomleika sambýlisins og þeirrar fyrirmyndar sem staðurinn er fyrir fólk sem má sín lítils í höfuðborginni. Þetta er þeirra staður sem á sér stórmerkilega sögu. Í vetur fengum við að kynnast henni aðeins í sjónvarpsþætti og sagan er vel skráð m.a. af Jónínu Michaelsdóttur blaðamanni, ekki síst þætti Sesselju Hreindísi Sigmundsdóttur sem í reisti upp staðinn fyrir 80 árum, „Mér leggst alltaf eitthvað til“.

Annað ævintýri var að kynnast sjálfu Sesseljuhúsi sem er tileinkað Sesselju. Fyrir framsýni hennar og áræðni í málefnum þeirra sem þurfa annað form til að lifa hamingjusömu lífi. Í dag, á vissan hátt samsvarandi framsýni Sesselju í möguleikunum á allri þeirri sjálfbærni sem náttúran ein og tæknin býður upp á, ef við lítum okkur aðeins nær. Að koma á Sólheima er þannig eins og að koma á sjálfbæra plánetu, engri annarri líkri í sólkerfinu. Eins og ný og fullkomin veröld í ófullkomnum heimi okkur mannanna. Falið leyndarmál sem við þurfum að vera duglegri að bjóða bestu vinum okkar þegar við viljum kynna fyrir þeim möguleikum í sjálfbærni á auðlindum náttúrunnar og okkar sjálfra. Og þeim mun vel líka.

Það væri þjóðarskömm og mikill missir fyrir menningararfinn að leggja starfsemina á Sólheimum niður. Ljósið í sveitinni sem gefur svo ótrúlega mikið. Meiru meira en við gerum okkur grein fyrir fyrirfram en skynjum svo vel, þótt við aðeins komum í stutta heimsókn. Hvort heldur að skynja auðlegð náttúrunnar eða skilja mikilvægi góðrar umgengni við hana og skjólið sem hún þá veitir okkur mönnunum.

Hvergi er jólalegra um að litast og hvergi eru jólaljósin fallegri. Það veit ég í dag. Við þurfum öll að leggjast á eitt og sameinast um að tryggja áframhaldandi rekstur Sólheima. Ég skora á alla sem því ekki trúa og hina sem vilja endurnýja kynnin við Sólheima að skreppa austur í bíltúr og kaupa svo sem eitt heimatilbúið kerti. Til að kveikja á um jólin og njóta.

Þjóðvegur hlýtur að vera vegur lands og þjóðar sem allir vilja standa vörð um og leiði okkur sem mest fram veginn. Líka um alla afkima landsins sem maður hugsar nú meira til þegar daginn er aðeins farið að lengja.

Athyglisverð grein er birt í nýjasta hefti Læknablaðsins eftir Þórodd Bjarnason félagsfræðing og Svein Arnarsson félagsfræðinema undir heitinu Slys á hættulegustu vegum landsins og sem fjallar um hvar flest alvarlegustu umferðarslysin verða, en rannsóknin var gerð á 4 ára tímabili, 2007-2010. Reiknuð var út tíðni slysa á mismunandi vegaköflum á landinu og eins miðað við ekna kílómetra. Tíðni slysa í dreifbýli var sérstaklega borin saman innbyrðis eftir staðsetningu á landinu og nálægð við mesta þéttbýlið.

Í niðurstöðunum segir síðan: „Flest slys á hvern kílometer vegar urðu á vegum til og frá höfuðborgarsvæðinu, en einnig austur að Hvolsvelli, norður til Akureyrar og á Mið-Austurlandi. Slysatíðni á hverja milljón ekna kílómerta var hins vegar hæst á norðausturhorni landsins, norðanverðu Snæfellsnesi og á Vestfjörðum. Neikvæð fylgni fannst milli fjölda og tíðni slysa. Hættulegustu vegarkaflar landsins með tilliti til beggja þátta voru á Mið-Austurlandi, norðanverðum Vestfjörðum, frá Blönduósi til Akureyrar og á norðanverðu Snæfellsnesi.“

Þannig að þótt flest umferðarslysin eigi sér stað í þéttbýlinu, að þá verða hlutfallslega miklu fleiri umferðarslys á hverja ekna km í mesta dreifbýlinu. Algengust reyndust umferðarslysin auðvitað vera í höfuðborginni og næst henni, enda bílaeign lang mest þar. Dánartíðnin í umferðarslysum úti á landi um var hins vegar tífalt hærri en í sjálfri höfuðborginni, eða um 0.7% af öllum slysum samanborið við 0.05%. Ef alvarleg meiðsl eru talin með þeim sem deyja er tíðnin 4.7% af öllum slysum í dreifbýli en 1.8% í höfuðborginni. En á hvaða vegaköflum úti á landi verða flest alvarlegustu slysin?

Í greininni kemur fram sú athyglisverða niðurstaða, að hlutfallslega verða flest alvarlegustu slysin á fáförnum, en nýjum vegaköflum þar sem akstursskilyrðin eru hvað best, en þar sem of hraður akstur kemur væntanlega oft við sögu. Nýjustu og beinustu vegakaflarnir á Suðurlandi og norðanverðu Snæfellsnesi eru dæmi um vegakafla þar sem flest alvarlegustu umferðarslysin verða miðað er við ekna kílómetra. Þar sem keyrt er allt of hratt á góðum vegum, en við séríslenskar aðstæður!

Tæplega eitt prósent tíðni dauðaslysa af öllum skráðum umferðarslysum í dreifbýli er allt of há tala, hvernig sem á hana er litið. Ef fækka ætti slysunum almennt í umferðinni, ætti samt að leggja meiri áherslu á að bæta og fjölga öruggum umferðarmannvirkjum í þéttbýlinu þar sem flest slysin verða en leggja megináherslu á umferðareftirlitið í dreifbýlinu þar sem hlutfallslega flest alvarlegustu umferðarslys verða tengt hraðakstri og reyndar slys almennt miðað við hverja ekna kílómetra. Það væri hægt t.d. með fjölgun umferðamyndavéla og breytingum á hönnun umferðarmannvirkja úti á landi til að halda hraðanum meira niðri. Eins þarf líka að laga einstaka mjög svo hættulega vegakafla víðs vegar um landið eins og önnur nýleg úttekt sýnir og nýlega var í fréttum.

Ekkert kemur samt í veg fyrir það sem mestu máli skiptir, sem er árveknin. Brotin hvít lína svo ekki sé talað um heila getur auðveldlega skilið milli lífs og dauða, ekki síst á hröðum vegum úti á landi. Þegar þyngd bílsins margfaldast með hraðanum sem þú keyrir á og bílnum sem á móti kemur ef árekstur verður. Staðreyndir sem allt of oft liggja fyrir varðandi íslensku þjóðvegina og slysin þar sem umferðareftirliti er oft ábótavant. Grípa þarf til aðgerða til að minnka tap þjóðfélgagsins sem mest vegna hundruða glataðra mannslífa og þúsunda örkumlaðra vegfarenda auk áþjánar tugþúsunda vina og fjölskyldumeðlima fórnalamba umferðarslysa hér á landi. Fyrst eftir að við minnkum aðeins hraðann, getum við farið að tala um betri og öruggari umferðarmannvirki sem vísar okkur veginn, hvar sem við búum á landinu.

Úttekt á hættulegustu vegum landsins, Ísland í dag. 19.1.2012

fyrri umfjöllun:

Þungaflutningar og ofsaakstur á vegum landsins

Umferðarhraðinn og slysin

Háleitisbrautin