Sunnudagur 22.4.2018 - 18:48 - 6 ummæli

Borgarlína: leiðinleg línubyggð

Hér kemur grein eftir Trausta Valsson sem er doktor í skipulagsfræðum. Greinin  birtist í Morgunblaðinu 14. apríl 2018 og er endurbirt hér með leyfi höfundar. Yfirskriftin og ljósmyndirnar eru allar komnar frá Trausta og fylgdu Morgunblaðsgreininni að þeirri efstu undanskilinni en hún er sett inn af síðuhaldara.

++++++

Mikið hefur verið kvartað undan því að höfuðborgarsvæðið hafi ekki eignast miðbæ. Orsakirnar eru m.a. að svæðið skiptist í mörg sveitarfélög, sem reynt hafa að byggja upp sína „miðbæi“.

Reykjavík er svo óheppin að hinn gamli miðbær er mjög vestanlega á nesinu, þannig að hann gat einungis vaxið sem lína inn eftir Laugavegi, og síðan Suðurlandsbraut. Eftir að Hlemmi er náð minnir byggðin lítið á miðbæjarsvæði, er sundurslitin og lítt ánægjuleg.

Vegna þess að nýju hverfin í Reykjavík byggðust langt frá miðbænum, varð að byggja þar miðkjarna; Glæsibæ og Mjódd. Í þessum tilfellum tókst svo illa til að „mið“kjarnarnir voru staðsettir í útjaðri hverfanna.

Þjónusta hefur aukist í seinni tíð. Vegna þess hafa miðbæir víða styrkst. Í Reykjavík hefur þetta ekki verið nýtt til að skapa einn stóran, öflugan miðbæ. Í stað þess er þessari starfsemi dreift út um alla borg. Líklega hefði besta svæðið fyrir nýjan miðbæ verið við Elliðavog og á Ártúnshöfða, en við vogana er núna búið að skipuleggja íbúðarbyggð.

Dreyfing byggðar á sér gamla rót

Stór náttúrusvæði dreifa byggðinni og skilja að byggðareiningar. Dæmi: Úlfarsfell skilur Mosfellsbæ frá Reykjavík, og Garðahraun skilur Garðabæ og Hafnarfjörð að.

Einhverjir snillingar fundu það út fyrir þremur árum, að ekki mætti taka hraunasvæði undir vegi og byggð. Samt hefur Hafnarfjörður nær allur verið byggður á hraunum, og er fyrir bragðið svo sérstakur að hann mætti setja á heimsminjaskrá.

Önnur orsök skipulagsvandamálanna í dag, er erlend skipulagsstefna; „sóning“. Hún varð til í skítugum iðnborgum og íbúarnir voru á kafi í menguninni. Ráðið við vandanum var að skipta borgum í „sónur“, annars vegar fyrir iðnað og svo – fjarri þeim – íbúðarsónur. Þessi stefna var tekin upp hérna, og urðu þá til hin leiðinlegu svefnhverfi. Ein vondu áhrifunum af svona skipulagi eru svo líka að atvinnustaðir voru fáir, og þarf því að leggja dýrar stofnbrautir til atvinnusvæðanna, sem eru aðallega í vesturhluta Reykjavíkur.

Hin rétta aðferð í skipulagi – til lagfæra þennan vanda – er að auka fjölda atvinnutækifæra og þjónustu í svefnhverfunum. Við það minnkar umferðin á stofnbrautunum. Einmitt þetta hefur verið gert í hinum gömlu „svefnhverfum Reykjavíkur“, Kópavogi, Garðabæ og Hafnarfirði. Niðurstaðan er sú að umferð, t.d. á Hafnarfjarðarvegi, hefur furðu lítið aukist, þrátt fyrir mjög aukinn íbúafjölda. Um leið hefur flest þjónusta færst nær íbúunum.

Í Reykjavík hefur hinsvegar umbótum á úthverfunum verið lítið sinnt. Þau eru enn, að mestu, sömu leiðinlegu svefnhverfin.

Reykjavík býr af ýmsum ástæðum yfir miklum fjölda stofnana, sem fluttar hafa verið til, innan borgarinnar í seinni tíð, … en hvert? Ekki í austur, sem komið hefði á meira jafnvægi atvinnu og íbúða í borgarmyndinni. Nei! Stórar stofnanir hafa verið fluttar til vesturs, þannig að nú verða enn fleirri að fara eftir Miklubrautinni til vinnu… og á enn eftir að versna.

Dæmi um stofnanir sem er verið að flytja til vesturs, eru Kennaraháskólinn frá Stakkahlíð til Háskólasvæðisins. Háskólinn í Reykjavík var fluttur frá Kringlu vestur fyrir Öskjuhlíðina og Tækniskólinn gamli, sem var á Ártúnshöfða, hefur líka verið fluttur þangað. Loks stendur til að flytja Fossvogsspítala á Landspítalasvæðið. Samtals tengjast þessum stofnunum um 30 þúsund störf, sem leiða til mikils umferðarálags. Önnur ástæða mikils umferðarálags er bygging mikils fjölda hótela í vesturhluta Reykjavíkur.

Ef pólitíkusar og skipulagsmenn hefðu stöðvað uppbyggingu atvinnustaða í vesturhluta Reykjavíkur – og beint uppbyggingunni til austurs – væru umferðarvandamálin á Miklubraut og Hringbraut lítil.

Ofálag á stofnbrautum – Hvað á að gera?

Nú vaknar spurningin: Hvað eigum við að gera? Settar hafa verið fram ýmsar tillögur, svo sem göng undir Öskjuhlíð og Kópavogsháls, sem mundu kosta miljarðatugi. Mönnum líst heldur illa á það. Núna er svo komin fram ný tilaga um 70 miljarða borgarlínu, sem þó er líklegt er að fólk vilji ekki nota í þeim mæli sem reksturinn krefst, nema með þvingunaraðgerðum.

Undirritaður telur að leggja eigi ofangreind áform á hilluna og hefja í staðinn, mikinn flutning stofnana og atvinnutækifæra til austursvæðanna. Kannski er réttast að búa til nýjan stjórnsýslu- og menningarmiðbæ í Elliðaárdal. Þar er mjög fagurt og stórt svæði, sem liggur meðfram Rafstöðinni, og á milli reiðvallarins og Breiðholts III.

Reykjavík gæti byrjað á þessum nýja miðbæ með að reisa þarna Ráðhús úthverfanna. Hún gæti líka t.d. flutt Listasafnið úr Hafnarhúsinu, sem er illa aðgengilegt vegna umferðarhnúta og skorts á bílastæðum.

Ríkið gæti hjálpað til við að byggja Dalbæ með að byggja yfir einhver ráðuneyti og stofnanir á svæðinu. Þarna mætti líka koma fyrir þjónustu og íbúðabyggð, þannig að þessi nýji miðbær fylltist lífi.

Við verðum að horfast í augu við það að við erum búin að missa af hinum gamla, fallega miðbæ, bæði vegna þess hve hann er langt í burtu frá fólkinu og umferðarlega aflokaður, og eins vegna ljóts módernisma, túrisma og ofþéttingar.

Hvað með línubyggð meðfram borgarlínu?

Lítum nú nánar á skipulagsafleiðingar borgarlínunnar. Hluti af tillögunum um hana fellst í því að meðfram línunum komi 400 m þéttbýlisbelti á hvora hönd. Á þessi belti á að koma nær öll byggðaaukning til ársins 2040 og mundu þá búa þar álíka fólksfjöldi og í Kópavogi og Garðabæ.

Þessi hugmynd um þétt byggðarsvæði upp við borgarlínurnar, hefur þann tilgang að stutt sé í hinn nýja strætó, en með að láta fólk búa upp við línurnar, aukast líkurnar á að fólk vilji nota hann.

Það er alþekkt að skipulagsmenn teikna alskonar þjónustu á uppdrætti sína, þjónustu sem oft kemur alls ekki, eins og var t.d. í Bryggjuhverfinu við Grafarvog. Sama núna: Skipuleggjendur borgarlínu gera ráð fyrir mikilli þjónustustarfsemi á hinum þéttu „þróunarsvæðum“… sem er alger veruleikafirring. Sagt er jafnvel, að þarna meðfram þessum 57 km borgarlínum eigi að myndast „þorpsstemning“!

Skoðum nú hvernig þetta gæti litið út við Hafnarfjarðarveg: Borgarlínan og biðstöðvar hennar væru í miðjunni. Að biðstöðvunum lægju göngustígar, þvert á umferðaræðarnar, sem tefði umferðina. Húsin stæðu nokkuð þétt upp að Hafnarfjarðarveginum, og ef gluggi er opnaður, bærist ryk og hávaði inn.

Fljótlega kæmi því að því að íbúarnir krefðust þess að dregið yrði úr umferðinni og umferðarhraðanum. Væri Hafnarfjarðarvegur því fljótlega úr sögunni sem ásættanleg umferðartenging á milli Hafnarfjarðar, Garðabæjar og Reykjavíkur.

Svona línubyggð byði vissulega upp á nálægð við borgarlínuna en mundi, að áliti undirritaðs, verða dauð, ljót og leiðinleg. Þessi byggð mundi að auki stinga í stúf við byggðarmynstur sveitarfélaganna.

Stjórnmálamenn ættu frekar að gefa fólki kost á að búa þar sem fallegt er, t.d. við strendur, í austurenda Viðeyjar og við vötnin ofan við byggðina. Við eigum að láta annað móta byggðina en það eitt að stutt sé í borgarlínustrætó… sem kemur svo kannski aldrei.

 

Þéttbýlisbelti 400 metra þéttbýlisbelti á að koma til beggja handa við borgarlínurnar. Á þeim á nær öll framtíðarbyggð á höfuðborgarsvæðinu til 2040 að rísa, alls um 40 til 50 þúsund manna byggð, til að sjá borgarlínunni fyrir nægilegum fjölda farþega. Sumstaðar er þéttleikinn þegar nógu mikill, en sumstaðar munu byggingaraðilar vilja kaupa upp gamlar eignir og reisa þá þéttu byggð sem borgarlínuskipulagið mun gefa leyfi fyrir.

Hentugt íbúðasvæði Stórt óbyggt svæðið í Elliðaárdal, norðan Rafstöðvarinnar. Í vinstra horninu er Toppstöðin. Opinberar byggingar tækju sig vel út í hallanum. Nálægðin við útivistarsvæðið í dalnum er stórkostleg.

 

Skuggamyndun Með þéttingu byggðar í Reykjavík er að koma í ljós að hin þétta byggð hindrar aðgengi sólarljóss, skapar skugga og lokar fyrir útsýni. Myndin er frá Lindargötu í Skuggahverfinu í Reykjavík. Heitið Skuggahverfi er nú aftur að verða að réttnefni.

Morgunblaðið/Eggert

++++

Þetta er grein sem birtist í Morgunblaðinu 14. apríl 2018 og er endurbirt hér með leyfi höfundar sem  er prófessor emerítus í skipulagi við HÍ. Trausti lauk masterprófi (Dipl.Ing.) fráTechnische Universitat i Berlin 1973. Hann stundaði framhaldsnám í Berkley í Californíu og lauk þaðan doktorsprófi í skipulagsfræðum 1987. Eftir hann liggja fjölmargar bækur og greinar um efnið þar sem hann hefur lagt fram tilgátur í skipulagsmálum sem vakið hafa gríðarlega mikla athygli.

+++

Efst í færslunni ef ljósmynd sem sýnir fjölbreytileika bjartrar byggðarinnar í Reykjavík. Þessi mynd fylgdi ekki grein Trausta í Morgunblaðinu en það gerðu aðrar myndir sem fylgja þessari færslu.

 

 

Flokkar: Óflokkað

Föstudagur 20.4.2018 - 10:20 - 6 ummæli

Nýtt sjúkrahús frá grunni?

 

Nýtt sjúkrahús frá grunni?

 „ Sá kostur að byggja nýtt sjúkrahús frá grunni hefur aldrei verið skoðaður og greindur af heilbrigðisyfirvöldum.

Stjórnendur Landspítalans sem og margir aðrir hafa í hartnær 10 ár haldið því fram að uppbygging spítalans við Hringbraut hafi alltaf haft vinningin í staðarvalsgreiningum. Þessu hefur verið haldið að þingmönnum, ráðherrum og í almenningi.

Staðreyndin er sú að þetta er ekki rétt.

Á þessum röngu fullyrðingum virðast stjórnmálamenn hafa byggt afstöðu sína.

Strax eftir aldamót, fyrir 18 árum, var sérfræðingum falið það afmarkaða verkefni, að meta við hvaða af þrem núverandi sjúkrahúsum væri heppilegast að byggja nýan Landspítala til mjög langrar framtíðar. Niðurstaða sérfræðinganna var ekki einróma eins og haldið hefur verið fram. Sumir vildu byggja við Hringbraut og aðrir við Fossvog. Á sama tíma komu sterk rök frá sérfræðingum um að heppilegast væri að byggja nýtt sjúkrahús frá grunni. Undir það tók meðal annarra Læknaráð Landspítalans sem  í greinargerð á árinu 2004 óskaði eftir því að staðarvalið yrði endurskoðað og taldi best að byggja nýtt sjúkrahús frá grunni. Hjúkrunarráð Landspítalans var á sömu skoðun og vildi einnig að nýtt sjúkrahús yrði byggt frá grunni. Erlendu ráðgjafarnir EMENTOR töldu árið 2001 að best væri að byggja við í Fossvogi ef ekki væri vilji til að byggja nýtt sjúkrahús frá grunni sem væri besti kosturinn.

Sá kostur kostur að byggja nýtt sjúkrahús frá grunni, hefur aldrei verið skoðaður og greindur af heilbrigðisyfirvöldum.

Á haustdögum 2009 komu fram vel rökstuddar óskir um að staðarvalsgreining yrði gerð þar sem uppbygging við Hringbraut og Fossvog yrði borin saman við byggingu nýs sjúkrahúss frá grunni. Því var hafnað á þeirri forsendu að það væri orðið of seint.

Þegar nýtt aðalskipulag Reykjavíkur 2010-2030 var samþykkt árið 2013, jukust kröfurnar um endurmat á staðsetningu þjóðarsjúkrahússins. Þessar kröfur komu fram m.a. vegna þess að skipulagslegt umhverfi gjörbreyttist og aðgengi að spítalanum við Hringbraut fullnægði ekki lengur forsendum staðarvalsins. Grundvallarforsendur höfðu breyst.

En þeim óskum var hafnað með þeim rökum að engar umferðarlegar forsendur hafi breyst frá gamla aðalskipulaginu AR2001-2024. En ef kortin eru skoðuð þá blasir við að fjögur bifreiðagöng hafa verið felld úr skipulaginu innan borgarmarkanna sem öll stefndu í átt að spítalanum við Hringbraut. Það eru Holtsgöng, Öskjuhlíðargöng, göng undir Kópavog úr Mjódd auk Miklubrautar í stokk.  Alls um 6,4 km á lengd. Þar fyrir utan voru felld úr skipulagi 8 mislæg gatnamót og Reykjavíkurflugvöllur þurrkaður  út.

Þrátt fyrir þetta halda menn því fram að ekkert hafi breyst varðandi aðgengi að sjúkrahúsinu. Það stenst ekki.

Það er skylda stjórnvalda áður en lengra er haldið að axla ábyrgð og láta fara fram greiningu á hvort betra og hagkvæmara sé að halda uppbyggingu við Hringbraut áfram eða byggja nýjan spítala á nýjum stað. Öðruvísi næst ekki nauðsynleg sátt og sannfæring með þjóðinnni um þetta mikilvæga mál.

Ég er sannfærður um að nýr spítali á nýjum stað sé skynsamlegur kostur. Hann mun verða betri, ódýrari og öruggari en bútasaumurinn við Hringbraut. Hann mun losa sjúklinga undan miklum óþægindum á byggingatímanum og þeim tíma sem tekur að endurnýja gömlu húsin. Hann mun verða aðgengilegri fyrir sjúklinga og aðstandendur og verða eftirsóttari vinnustaður fyrir lækna og hjúkrunarfólk en gamli staðurinn við Hringbraut getur nokkurntíma orðið.

Ein tilgáta fyrir nýtt sjúkrahús frá grunni gæti verið svæðið við Keldur sem er ekki aðeins landfræðilega nálægt miðju höfuðborgarsvæðisins heldur liggja einnig allar helstu stofnbrautir þarna um og helstu umferðarleiðir almenningssamgangna. Tengingin til Suðurlands og Vesturlands og suður á Reykjanes er augljós. Þarna er líka hægt að koma fyrir kjöraðstæðum fyrir þyrluflug og ásættanlegri tengingu að flugvöllunum í Keflavík og í Hvassahrauni ef sú lausn verður ofaná.  Það getur ekki verið mönnum ofviða að greina þessa tilgátu og e.t.v. aðrar með faglegum hætti og bera saman við fyrirhugaðar áætlanir við Hringbraut.

(þessi grein birtist fyrst í Morgunblaðinu sumardaginn fyrsta 19.04.2018)

++++

Að neðan er mynd af fyrirhuguðu sjúkrahússkomplexi við Hringbraut sem engar eða litlar líkur eru á að nokkurntíma muni klárast. Þessi mynd birtist ekki með grein minni í blaðinu í gær.

+++

Flokkar: Óflokkað

Fimmtudagur 12.4.2018 - 18:08 - 4 ummæli

Hótel í Lækjargötu – aftur

Í morgun kynnti Egill Helgason á bloggi sínu nýsamþykktar teikningar af húsum í Lækjargötunni milli Skólabrúar og Vonarstrætis og minnir á að þarna hafði áður verið kynnt tillaga sem var afar illa tekið.

Nú hefur Björn Skaftason og starfsfólk hans hjá Atelier arkitektum gert nýjar tillögur af sömu húsaröð sem sýna vissan skilning á staðaranda kvosarinnar og haft skilgreininguna hans frá 1986 að leiðarljósi.

Í greiningu á staðaranda Kvosarinnar frá 1986 skrifuðu höfundarnir  Dagný Helgadóttir og Guðni Pálson að hús skyldu reituð niður þannig að sama áferð og útlit yrðu hvergi lengri en 10-15 metrar i götumyndinni. Hæðir yrðu stallaðar frá 2-3 hæðum upp í 6-7 hæðir með hallandi þökum og með kvistum.  Þessu fylgdu fallegar skýringamyndir og líkan af öllu svæðinu í mælikvarðanum 1:200. Þau lögðu áherslu á heildarmynd Kvosarinnar.  Þarna var staðfest í deiliskipulagi stefna um staðaranda kvosarinnar hvað varðar útlit og áferð húsanna í Kvosinni. Það var almenn sátt um þessa greiningu Dagnýjar og Guðna.

Þetta er að því er virðist gleymdur texti. Ef horft er á þau hús sem verið er að byggja við svokallað Hafnartorg er augljóst að höfundar bygginganna þar hafa virt greiningu þeirra Guðna og Dagnýar að vetthugi. Eða kannski ekki vitað af henni.  Líklegra er að  þeir hafi vitað af þessari vönduðu vinnu þeirra Dagnýjar og Guðna en ákveðið að fara ekki eftir henni og hanna byggingar sem eru algerlega lausar við öll tengsl við það sem fyrir er og þá miðborg og þann staðaranda sem allir dást að og vilja halda við.

Eins og oft hefur verið nefnt hér áður þá þarf ekki mikið til svo hús falli vel að umhverfi sínu. Í tilfelli Kvosarinnar eru það aðallega fjögur atriði sem öll voru tíundið í Kvosarskipulaginu frá 1986. Það er að húsahliðar séu ekki langar, kannski milli 10 og 15 metrar. Að áferð útveggja verið með mismunandi hætti á húshlutunum. Að húsahæðirnar stallist og loks að gluggar séu í háformati og virki sem göt í veggjunum og að arkitektar forðist gluggabönd, glugga í lágformati og heila gluggaveggi  (Curtain wall)

Flóknara er það ekki.

Framhjá öllum þessum atriðum var gengið við Hafnartorg og gleðin var svo mikil í Umhverfis- og skipðulagsráði að mér er sagt að þar hafi verið klappað þegar hugmyndirnar voru fyrst kynntar.

Í mínum huga ætti Lækjargatan og Kalkofnsvegur arkitekttóniskt séð að vera sama gatan. En svo er ekki. Hún skiptir algerlega um öll einkenni (karakter) þar sem Hafnarstræti/Tryggvagata mætir Kalkofnsvegi. Líklega munu margir telja það arkitektónisk og/eða skipðulagsleg mistök.

Helstu gallana varðandi ásýnd Hafnartorgs má rekja til deiliskipulagsins sem var afskaplega lítið unnið. Ég nefni bara gamla grjótgarðinn sem kom öllum á óvart en þeir sem báru ábyrgð á deiliskipulaginu áttu að vita af. Svo vantaði algerlega greiningu á útliti og áferð nýbygginganna. Ekkert var gert í deiliskipulaginu til þess að mæta fyrirhugaðri Borgarlínu, Hvorki leiðum hennar né stoppistöð sem verður væntanlega með þeim fjölförnustu í öllu kerfinu.

Í fljótu bragði lítur tillaga Ateliere arkitekta vel út og eru til mikilla bóta þó byggingarnar hefðu mátt vera einni hæð lægri eða jafnvel stallast meira og gott hefði batnað ef meira hefði verið um hallandi þök og kvisti eins og greiningin frá 1986 lagði áherslu á. Myndin efst í færslunni sýna þetta vel.

Hér í færslunni eru birtar nokkrar myndir af fyrirhuguðum byggingum sem samþykktar hafa verið í umhverfis- og skipulagsráði Reykjavíkur. Ég vek sérstaklega athygli á neðstu myndinni sem sýnir andrúm í bakgarði hótelsins sem þarna mun rísa.

 

 

 

 

 

 

 

Hér í blálokin kemur svo mynd af Lækjargötu fyrri tíma þar sem gamli Iðnaðarbankinn er. En hann var fimm hæða eins ig fyrirhuguð hótelbygging.

Flokkar: Óflokkað

Föstudagur 6.4.2018 - 16:33 - 5 ummæli

Plötubúðir

Í allri alþjóðavæðingunn er nánast búið að taka frá ferðamanninum ánægjuna af að versla.

Verslanirnar og vörurnar sem eru í boði eru nánast þær sömu hvert sem farið er. Þannig var það líka með hljómplötuverslanirnar. Þær voru allar eins og seldu sömu tónlistina.

Þetta hefur breyst.

Plötubúðir, eins og við þekktum þær, hafa nánast horfið og þær sem eftir eru öðruvísi en þær sem fyrir voru. Þær eru orðnar svo fjölbreytilegar og skemmtilegar að þær eru orðnar umfjöllunarefni í ferðahandbókum. Þær draga að ferðamenn sem eru að leita að sérstöðunni.

Ég rakst á bók í Bókhlöðu Stúdenta áðan sem heitir „RECORD STORES“ og er eftir Bernd Jonkman.  Bókin fjallar um plötubúðir í 33 borgum víðsvegar um heim.  Þar er fjallað um nokkrar í Reykjavík.  Búðirnar bera allar með sér sín einkenni sem spretta úr umhverfinu. Þær eru öðruvísi í New York en París en hafa samt einhvern samnefnara, plöturnar og svoldið draslaralegt umhverfi.

Það er gaman að sérstöðunni og það er gaman koma í svona verslanir sem eru orðnar viss þáttur í ferðamannaþjónustunni hvarvetna.

Hótelkeðjur, verslanakeðjur, merkjabúðir og veitingahúsasakeðjur sem þekkja engin landamæri er ekki neitt sem maður fer langan veg til þess að sækja.

+++++

Hér að neðan koma svo nokkrar myndir úr bókinni sem sýna dæmi um íslenskar hljómplötuverslanir.

 

 

 

Flokkar: Óflokkað

Föstudagur 23.3.2018 - 17:40 - 16 ummæli

HLEMMUR „Vertu memm á torginu við Hlemm“

„Vertu memm á torginu við Hlemm“

Nú í vikunni voru kynntar niðurstöður í hugmyndaleit um framtíð Hlemms.  Það voru þrjár tillögur sem kynntar voru og voru þær nokkuð mismunandi. Að mínu mati bar ein af fyrir hugmyndaauðgi og tilfinningu fyrir stapðnum og umhverfinu. Þetta var tillaga Dagnýjar Bjarnadóttur landslagsarkitekts sem rekur fyrirtækið DLD sem stendur fyrir Dagný Land Design. Takið eftir hvernig rýmismyndun er háttað og hvernig Borgarlínan er aðeins sett til hliðar og friðsælt torg myndað með Norðurpólnum og nýjum skálum.

Myndirnar sem hér fylgja skýra sig sjálfar og hér að neðan kemur kafli úr greinargerðinni sem er einstaklega lífleg og skemmtileg aflestrar. Það er greinilegt að verkefnið hefur fangað höfundinn og hann hefur skemmt sér komnunglega við tillögugerðina.

„Meginhugmynd tillögunnar er tvíþætt, í fyrsta lagi að skapa skjólgott og sólríkt torg fyrir fjölbreytt mannlíf og í öðru lagi að leysa umferðaflæði á einfaldan og skilvirkann hátt. Lögð er áhersla á almenningssamgöngur og þær gerðar að spennandi kosti með nútímaþægindum og tæknilausnum. Mjúkir ferðamátar eru í öndvegi, en jafnframt er aðgengi bíla og rúta leyst í nálægð við torgið. Megin gönguleiðir eru greiðar í gegnum svæðið og eru þær jafnframt dregnar fram með leiðandi yfirborðsmeðhöndlun -og rýmismótun. Byggingar eru staðsettar til rýmis og skjólmyndunar en einnig er hugað að innihaldi sem getur auðgað mannlíf á torginu. Landhalli er nýttur markvist til rýmismótunar með innbyggðum set -og dvalarsvæðum. Fjölbreytt matarmenning er burðarás í starfsemi bygginganna, en hugmyndin er að innihald þeirra bæti við og styðji þá nálgun sem Mathöllin byggir á, en hún verður eftir sem áður aðal segull torgsins. Tillagan leikur sér að margs konar skynjunum og upplifunum, ásamt sögulegum skírskotunum. Torgið býður gestum til sætis í gróðursælu umhverfi, sem heldur utan um margskonar félagslegar athafnir, má þar nefna árstíðabundna markaðsmöguleika og skemmtanahald af ýmsum toga. Með torginu er kominn segullinn sem vantaði á annan enda Laugavegar, endurnýjað hlið að miðbænum, einnig kærkomið fyrir stækkandi íbúðabyggð í nágrenninu.“

 

 

 

Eins og áður segir er greinargerðin með tillögunni DLD óvenjuleg og skemmtileg.

Hér er gripið niður í henni:

„Fortíð

Gluggi inn í gamla tíma sýnir hesta bera þungar byrðar til og frá miðbænum,

sveittir og þyrstir svala þeir þorstanum í vatnsþrónni við Hlemm. Í Norðurpólnum sækir einn hestahirðirinn ábreiðu fyrir hrossin sem bíða úti í nepjunni meðan hann fær sér veitingar og jafnvel blund. Upp og niður Laugaveg þramma þvottakonur með bala og þvottahlass á bakinu, á leið til eða frá þvottalaugunum í Laugardal. Rauðaráin liðast mýrarrauð í gegnum svæðið í átt til sjávar og hlemmurinn yfir hana getur varla talist brú. Hlemmur var eins konar hlið inn í bæinn og hefur án vafa verið staður þar sem fólk hittist og skrafaði saman á leið sinni til og frá bænum m.a í verslunar tilgangi. Staðurinn hefur verið samgönguæð frá örófi alda, í mismunandi myndum eftir tíð og tíma, frá gangandi -og ríðandi umferðar til einka- og leigubíla og strætisvagna. Nú er komið að því að uppfæra Hlemm aftur til nútímaþarfa, þar sem almenningssamgöngur og mjúkur ferðamáti fá forgang og mannlíf blómstrar í takt við nýja tíma“.

 

„Nútíð

Ég er á göngu um Hlemm á sólríkum sumardegi, það iðar allt af mannlífi og hljómsveit er að spila á torginu. Rafmagnsknúnir almenningsvagnar líða hljóðlaust um norðan við svæðið og fólk flæðir inn á torgið. Nánast allan hringinn á torginu situr fólk við byggingarnar og gæðir sér á veitingum og drykk. Margir eiga leið í gegnum torgið og nokkrir bregða sér í heitt fótabað að hvíla lúin bein, aðrir sitja með eigið nesti á setstöllum torgsins. Lítill krakki sullar berfættur í grunnri tjörninni á torginu. Ég ákveð að leggja hjólinu mínu og fara inn í Græna skála og skoða hvað er til af ferskmeti beint frá bónda ásamt öðrum spennandi matvörum. Þetta minnir mig á Torvehallerne í Kaupmannahöfn, mann langar að smakka allt, best að kaupa blóm handa mömmu með afmælisgjöfinni. Rekst á Margréti vinkonu mína sem er næstum aldrei á landinu, við ákveðum að fá okkur snarl saman í Mathöllinni. Ég tek eftir að kokkurinn sækir kryddjurtir út í lítið gróðurhús vestan við bygginguna. Við fáum okkur ís í eftirmat hjá Ísleifi heppna og setjumst út á torg. Eftir notalegt spjall í sólinni fylgi ég henni að nýju borgarlínubiðstöðinni sem er ótrúlega snjöll og nútímaleg. Hægt er að velja á milli tveggja mismunandi skýla eða að bíða undir þaki úti. Eftir að miðinn er stimplaður er hægt að fara inn í upphituð glerskýlin, þar sem hægt er að hlaða símann, nettengjast, kynna sér hvað er í gangi í menningarlífi borgarinnar, hlusta á nýútgefna íslenska tónlist, eða bara sitja og njóta í gróðurvæddu skýlinu. Lýsingin í skýlunum ræðst af árstíma og birtustigi úti, á veturna gefa þau frá sér notalega bjarma, minna á gróðurhús, þar sem notalegt verður að bíða af sér slagveðrin. Hér kveð ég kæra vinkonu mína og held til baka að hjólinu mínu, ég sé að það er líka hægt að leigja hjól og meira að segja deilibílar eru staðsettir við torgið meðfram Laugavegi. Gamla Hlemmklukkan á torginu er 17:30, þarf að drífa mig í afmælismatinn, reyna að vera ekki of sein í þetta skiptið. Mér verður hugsað til gamalla tíma þegar ég lít á styttuna af burðarjálkinum á torginu, þetta er greinilega meri því folaldið fylgir með. Fleira minnir á gamla tíma, guli refillinn á Laugaveginum til heiðurs þvottakonunum, og tjarnirnar sem minna á Rauðará og vatnsþróna, ég hugsa til þess hvað fólk stritaði áður fyrr, ég er fegin að lifa á okkar tímum verð ég að segja“.

+++

Aðrar tillögur í hugmyndaleitinni höfðu vissulega sína kosti en voru ekki eins tengdar sögunni og staðnum og tillaga DLD. T.a.m. er notað á einum stað nýtt nafn á Hlemm og það kallað „Hlemmur Square“! Þetta er kannski tímanna tákn. Í morgun hlustaði ég á fyrirlestra í Ráðhúsi Reykjavíkur um samgöngur þar sem talað var um „street food“, „Zipcar“, „carsheering“, „barrier effect“ og „WinWin stöðu“ eins og enginn væri morgundagurin fyrir íslenska tungu.

Svona hugmyndaleitir geta verið afskaplega upplýsandi og leysa oft vanda sem erfitt er leysa með öðrum hætti. Þessi aðferð er áréttuð í aðalskipulagi Reykjavíkur AR2010-2030 og allnokkuð notuð. Ég óttast hinsvegar að þetta sé illa borgað og er stundum hissa á að arkitektar skuli taka þetta að sér fyri jafnvel smánarlega upphæð. Mér bauðst ekki fyrir alls löngu að taka þátt í hugmyndaleyt um uppbyggingu Skeifusvæðisins fyrir svo litla upphæð að ég taldi upphæðina vera lítilsvirðing fyrir vinnu mína. Þarna átti mitt teymi að vinna mjög stórt skipulag í mjög flóknu umhverfi fyrir upphæð sem samsvaraði rétt rumlega viku vinnu.  Við höfnuðum þáttöku af tærri stéttvísi. En kollegar okkar tveir létu undan og skiluðu hundruð tíma vinnu fyrir þessa þóknun.

Þetta Hlemms verkafni er einfaldara og minna en ég vona að höfundarnir hafi ekki látið misnota sig fengið sæmilega þóknun fyrir þeirra glæsilega framlag..

+++

Að neðan koma tvær myndir úr tillögunum tveim Fyrst frá Landslagi þar sem er komið fyrir söluskálum á Laugavegi milli Hlemms og Snorrabrautar og strax á eftir frá Mandaworks þar sem gamla veitingahúsinu Norðurpóllinn er pakkað inn í e.k. glerhýsi.

 

 

 

Flokkar: Óflokkað

Sunnudagur 18.3.2018 - 18:09 - 13 ummæli

Landspítalinn – Er lausnin fundin?

Það voru frábærar fréttir að berast af byggingaráformum Þjóðarsjúkrahússins við Hringbraut frá landsfundi Sjálfstæðisflokksins sem nú stendur yfir.

En þar stendur að lokið verði við þá uppbyggingu sem komin er á framkvæmdastig við Hringbraut en að það verði tafarlaust farið í staðarvalsgreiningu fyrir framtíðaruppbyggingu sjúkrahússþjónustu til lengri tíma með öryggi og sterkum samgönguleiðum að leiðarljósi.

Pólitískt er hér opnað á ný tækifæri öllum til heilla. Tækifæri sem lengi hafa verið í umræðunni en ekki tekist að ná fylgi við.

Þetta leiðir hugann að grein sem Páll Torfi Önundarson yfirlæknir og prófessor skrifaði í Morgunblaðið 29. mars 2001 og gerði  að tillögu sinni að strax yrði hafist handa við byggingu “bráðaþjónustuhúss (meðferðarkjarna) án legudeilda, sem byggðar yrðu síðar” á efri hluta lóðar gamla Landspítalans.  Tillagan hlaut ekki undirtektir stjórnenda, sem notuðu næstu misserin til þess að vinna miklu stærri nýbyggingu fylgis og til þess að skoða framtíðarstaðsetningu sjúkrahússins á öllu Reykjavíkursvæðinu.  Árið 2002 ákváðu stjórnvöld, að framtíðaruppbygging sameinaðs Landspítala yrði á  lóðinni við Hringbraut.  Sú ákvörðun byggði m.a. á þeirri staðreynd, að á Hringbrautarlóð væri þá þegar miklu meira nýtanlegt byggingamagn (um 60.000 fermetrar, 67%) heldur en á lóðinni í Fossvogi (um 30.000 fermetrar, 33%).  Einnig var tekið tillit til staðsetningar kennsluspítalans í nálægð við Háskólann og flugvöllinn, nýr barnaspítali hafði verið reistur við Barónsstíg og uppbyggingarsjónarmið í miðborg Reykjavíkur vógu nokkuð. Á þessum tíma var aðalskipulag Reykjavíkur AR2001-2024 í gildi með mjög öflugum samgöngutækifærum sem flest ef ekki öll eru ekki lengur í kortunum.

Nokkrum árum síðar vakti Páll aftur athygli á hugmynd sinni og hafði hann þá unnið hana lengra í samvinnu við Magnús Skúlason arkitekt. Hann skrifaði aftur grein um málið þann 12.febrúar 2013 í Morgunblaðið og fer þar dýpra inn í málið.

Tillaga þeirra, Páls og Magnúsar, var að byggja u.þ.b. 60-70.000 m2 stækkun spítalans á efri torfunni fyrir ofan gömlu Hringbrautina, mest þar sem Hjúkrunarskólinn stendur nú. Byggð yrðu um fjögurra hæða hús auk kjallara með praktískum tengingum milli húsa. Sú stækkun er á við tvo Borgarspítala.  Stækkunina má gera í áföngum. Miðja starfseminnar yrði bráðaþjónustuhús (meðferðarkjarni). Hugmynd þessi hlaut jákvæð viðbrögð hjá íbúasamtökum miðborgarinnar ólíkt SPITAL skipulaginu. Í Skipulagsráði Reykjavíkurborgar, sem upphaflega tók hugmyndinni vel, var  síðar rutt af borðinu af höfundum SPITAL tillögunnar, sem beðnir voru um álit á henni þrátt fyrir augljósa hagsmunaárekstra. Hún hefur ekki verið skoðuð nánar svo kunnugt sé, allavega ekki af óvilhöllum aðilum. Henni var líklega fórnað á altari þöggunarinnar.

Sú hugmynd sem líklega verður endurskoðuð var að halda áfram að hanna risabyggingar eins og engar breytingar hafi orðið í samfélaginu síðan 2002. Ekki neinir túristar, ekkert nýtt aðalskipulag, flugvöllurinn á sínum stað og mislæg gatnamót nánast allstaðar og ein fjögur bílagöng innan borgarmarkanna. Byggingarnar áttu mestmegnis að vera á neðri torfunni neðan við gömlu Hringbraut, samkvæmt svokölluðu SPITAL deiliskipulagi (samtals um 220.000  m2 nýrra fermetra í nokkrum áföngum í viðbót við það sem fyrir er á lóðinni sem er um 66.000 fermetrar). Ýmsir telja SPITAL hugmyndina vera miklu stærri heldur en starfsemin þarfnist næstu árin. Á móti var sagt að verið sé að hanna til miklu lengri tíma, nánast til allrar framtíðar. Spítalaklomplex uppá 300.000 m2 getur líklega þjónað meira en 600.000 manns. Kærir framtíðin sig um slíka hugmyndafræði?

allt að 300.000 m2 spítalasvæði eins og deiliskipulag SPITAL gerir ráð fyrir er allt of stórt fyrir landið, fyrir vegakerfið, fyrir Þingholtin og fyrir efnahaginn. Þetta fyrirkomulag Páls og Magnúsar virðist vera mun starfrænna og skilvirkara en þær hugmyndir sem nú er unnið eftir.  Fyrir utan hvað það fellur mun betur að gamla Landspítala Guðjóns Samúelssonar og umhverfinu öllu.

Nú er bara að endurskoða þetta Hringbrautarverkefni, trappa það niður kannski í takti við hugmyndir Páls og Magnúsar og fara tafarlaust í það verkefni að finna nýjan stað til langrar framtíðar fyri næsta sjúkrahús. Það virðist vera kominn pólitískur meirihluti fyrir því að leysa þetta mikla mál með farsælum hætti.

+++++

Efst í færslunni kemur skýringarmynd þeirra Páls Torfa yfirlæknis og prófessors og Magnúsar Skúlasonsr arkitekts.

Tillagan sýnir fullburða háskólasjúklrahús af hæfilegri stærð. 135.000 m2 sjúkrahús sem byggt yrði norðan gömlu Hringbrautar er hæfilegt fyrir 300-400 manna þjóð. Þessi framkvæmd gæti verið komin í fullan rekstur eftir örfá ár.

Litir eru notaðir til að skýra áfangana sem nánar eru greindir hér :

ÁfangI 1 (svartur): Bygging bráðaþjónustuhúss (meðferðarkjarni), legudeilda, rannsóknastofuhúss. Gamli Hjúkrunarskólinn/Eirberg verði rifin og bráðaþjónustuhús byggt þar. Í bráðaþjónustuhúsi (meðferðarkjarni) verði a.m.k. bráðamóttaka, myndgreining, skurðstofur og gjörgæslur. Byggð verði stækkanleg álma til suðurs með einni legudeildarálmu í fyrstu (8 nýjum legudeildum). Í stækkuðu rannsóknastofuhúsi (K byggingu, teikning er til) verði auk núverandi miðlægrar kjarnarannsóknastofu (klíniskrar lífefnafræði og blóðmeinafræði), sýklafræði, veirufræði, ónæmisfræði, blóðbanki og líffærameinafræði. Tengibygging verði við CD álmu milli bráðaþjónustuhúss og kvennadeildar.

Áfangi 2 (rauður): LEGUDEILDIR:  Stækkun suðurálmu með tveim nýjum legudeildarálmum.

Áfangi 3 (grænn): til SEINNI TÍMA. Seinna mætti byggja í norður frá kvennadeild og í norður frá bráðaþjónustuhúsi og sunnan geðdeildarbyggingar.

Á landinu sunnan gömlu Hringbraurar bætti bygga milli 500 og 1000 íbúðir í háum gæðaflokki fyrir fólk. En eins og allir vita er mikil og aðkallandi þörf fyrir íbúðahúsnæði í vesturhluta borgarinnar.

+++

Ef menn hefðu viljað skoða hugmynd Páls betur fyrir 17 árum væri líklega nú frábært háskólasjúkrahús þarna við Hringbraut sem fullnægði öllum þörfum starfsmanna og sjúklinga, 2300 manna íbúðabyggð á syðri hluta svæðisins og undirbúningur hafinn fyrir næsta sjúkrahús á góðum stað sem smellpassaði inn í aðalskipulag Reykjavíkur og Svæðaskiðulag höfuðborgarsvæðisins. En menn hafa sólundað dýrmætum tíma í hugmyndir sem ekki eru bara rangar heldur er engin sannfæring fyrir.

+++

En best væri auðvitað að hafna allri uppbyggingu við Hringbraut og byrja að nýju á nýjum stað og hugsa til framtíðar. En þessi lausn sem hér er minnt á gæti verið málamiðlun sem sætt gæti náðst um í samfélaginu og auðvitað í pólitíkinni.

+++

Breytt 18.03.2018   Kl.:  23:35

Nú sér maður að fólk er farið að toga ályktunina fra landsfundinum til þannig að annar skilningur er lagður í hana en lesa má af henni. Hér er hún orðrétt í heild sinni eins og hún var samþykkt.:

Mér er fyrirmunað að skilja þetta öðruvísi en fram kemur í pistli mínum. Ef skilningur þeirra sem samþykktu þennan texta að ofan er sá að klára það sem er verið að hanna og stoppa svo þá er skelfileg mistök hér á ferð. Meðferðarkjarninn er miðaður við uppbygginguna eins og deiliskipulagið boðar með um 300.000 m2 byggingum sem tengjast spítalastarfseminni. Það þarf að skýra það út fyrir borgurunum, skattgreiðendum og öllum hvernig þetta er þá hugsað í smáatriðum. Svo þarf landsfundur Sjálfstæðisflokksins að hafa aðgang að fólki sem getur skrifað texta sem allir skilja.

Ég vona að þeir sem túlka þennan texta á annan veg en hann hljóðar hljóti að vera að vaða reyk.

 

Flokkar: Óflokkað

Mánudagur 12.3.2018 - 16:16 - 11 ummæli

Áreiðanleikakönnun fyrir Landspítalann

 

Í síðustu viku birtist grein í Kjarnanum sem heitir „Ný staðarvalsgreining fyrir þjóðarsjúkrahúsið er nauðsynleg“.

Greinina má nálgast hér:

https://kjarninn.is/skodun/2018-03-05-ny-stadarvalsgreining-fyrir-thjodarsjukrahusid-er-naudsynleg/

Í greininni er farið er yfir nokkrar þær breytingar í skipulagsmálum sem orðið hafa á þeim tæpu tveim áratugum sem liðnir eru síðan spítalanum var valinn staður við Hringbraut.

Það liggur fyrir að þegar ákveðið var að byggja þjóðarsjúkrahús Íslendinga við Hringbraut var eðlilega stuðst við þær skipulagshugmyndir sem þá voru fyrirliggjandi. Þetta var aðalskipulag Reykjavíkur AR2001-2024. Því skipulagi var hafnað og lagt til hliðar með aðalskipulagi Reykjavíkur AR2010-2030. Nýja skipulagið var allt annað, nútímalegra og betra en  það sem lagt var til grundvallar við staðarvalsákvörðun spítalans árið 2002, sem vissulega var umdeild.

Breytingarnar er ekki einungis að finna í skipulagsuppdrættinum sjálfum heldur einnig í flestum markmiðum og áherslum skipulagsins. Í AR2010-2030 er lögð áhersla á fjölgun íbúða í miðborginni og þéttingu byggðar. Það er hætt við miklar og óhemju kostnaðarsamar vegaframkvæmdir sem áttu að þjóna einkabílnum og í þeirra stað átti að leggja áherslu á almannaflutninga. Þarna er um að ræða ein fern göng vestan Elliðaáa og hátt í tug mislægra gatnamóta. Reykjavíkurflugvöllur er ekki lengur í skipulaginu og fl. Að halda því fram að ekkert hafi breyst er ótrúleg fullyrðing sem stenst enganveginn.

Síðan 2002 hefur allt breyst og nýtt aðalskipulag hefur verið samþykkt með nýnum áherslum og allt öðrum markmiðum en voru í upphafi aldarinnar. Við þessar miklu breytingar og áherslur féllu nánast öll skipulagsleg rök fyrir staðsetningu spítalans við Hringbraut. Í aðalskipulaginu AR2010-2030 voru lagðar fram hugmyndir um nútímalegri borg þar sem áhersla var lögð á þéttingu byggðar, þróaðar almenningssamgöngur, sjálbæra borgarhluta og manneskjulegri borg.  Allt skipulagslegt umhverfi er gjörbreytt og betra frá því að Þjóðarsjúkrahúsinu var valinn staður.

Þrátt fyrir þetta þráast fólk við og neitar að skoða staðarvalsákvörðunina í ljósi gjörbreyttra aðstæðna. Embættismannakerfið hefur allt staðið með sjálfu sér í þessu mikla máli, hafnar því að faglega sé staðið að málum og að áreiðanleikakönnun sé gerð áður en hafist er handa við uppbygginguna uppá jafnvel hundruð milljarða. Það á að halda út í óvissuna. Það er ekki hægt að túlka þessa afstöðu öðruvísi en svo að þeir óttist niðurstöðuna telji staðsetning spítalans standist ekki þessa skoðun. Sem er líklega rétt mat.

Ef við skoðum umsagnir embættismannanna  og Spítalans okkar, vegna fyrirliggjandi þingsályktunartillögu, ber allt að sama brunni. Þau vilja forðast að málið verði skoðað með opnum, faglegum og lausnamiðuðum hætti. Þau virðast ekki vilja sátt um málið heldur halda bara áfram.

Landlæknir hoppar ofan í skotgrafirnar og spyr hvort flutningsmönnum sé alvara með að leggja þingsályktunartillöguna fram? Síðan leggur hann áherslu á eitt atriði og það eru tengsl spítalans við fræðasamfélagið eins og það eitt skipti máli. Hann telur að það skipti meira máli að skólafólkið hafi um stutta og örugga leið að fara milli skólanna og sjúkrahússins á kostnað allra annarra sem þurfa að sækja sjúkrahúsið. Þar á meðal aðgengi starfsmanna, sjúklinga, aðstandenda og aðfanga.

Landspítalinn sjálfur talar ekkert um þau grundvallaratriði sem ráða eiga staðsetningunni heldur leggur áherslu á að það sé of seint að skipta um kúrs og að það taki of langan tíma að breyta um stefnu. Þessi sömu sjónarmið hafa verið endurtekin af Landspítalanum síðustu 9 ár. Það stórkostlegasta í málflutningi Landspítalans er að nú tala þau eins og þessi uppbygging við Hringbraut sé til bráðabyrgða og nú þurfi strax að taka frá lóð til framtíðaruppbyggingar á góðum stað! Efst í færslunni er mynd af fyrirhuguðum byggingum spítalans við Hringbraut en þar er gert ráð fyrir um 300 þúsund fermetrum bygginga fyrir spítalann og skilda starfssemi.  Byggingarnar eru nú tæpir 70 þúsund fermetrar, Meðfeðarkjarninn er svipaður og þá standa eftir heimildir fyrir 160 þúsund fermetrar sem hægt er að byggja. Þetta var ekki hugsað til bráðabirgða heldur til mjög langrar framtíðar. Af hverju kemur þessi nýja áhersla? Á teikningunni er ekki sýnd hin svokallaða randbyggð sem þarna á að rísa.

Aldrei hefur verið sýnd þrívíddarteikning af lóðinni fullbyggðri samkvæmt deiliskipulaginu. Og aldrei sýnt hvernig hún mun líta út í Þingholtunum þegar ekin er Hringbraut og Miklabraut.  Hvers vegna ætli það sé? Vegna þess að þetta er svo yfirþyrmandi stórt.

Landssamtökin Spítalinn Okkar segir í sinni umsögn að ekkert hafi breyts í skipulagsumhverfinu sem kalli á að málið sé skoðað að nýju. Engin rök séu fyrir þeirri staðhæfingu að skipulaginu hafi verið breytt frá árinu 2002. Þau nefna hvorki AR2001-2024 né AR2010-2030 eins og ekkert hafi breyts. Maður trúir þessu varla. Svo koma þau með þessa venjulegu runu af úreltum álitsgerðum og sleppa þeim sem ekki styðja þeirra málstað.

Háskólarektor telur megin hlutverk spítalans vera kennsluþátturinn og metur málið eingöngu út frá því. Ekki skal því mótmælt að þægilegra er fyrir fræðasamfélagið að stutt sé á milli spítalans og háskólanna. En mikilvægara er að aðgengi þeirra  sem þar eiga að vinna í sjúkrahúsinu og þeirra sem það á að þjóna, sjúklingum og aðstandendum,  sé auðvelt og greitt,  þó fræðasamfélagið eigi um eitthvað lengri veg að fara.  Gott aðgengi fræðasamfélagsins má ekki vera á kostnað aðgengis alls almennings að spítalanum.  Þessi vinkill HÍ er svo þröngur að hann sæmir varla æðstu menntastofnun landsins sem ætti að geta skoðað málið frá mjög háum sjónarhóli. Það vekur líka athfygli að vísindastofnuninn sem vinnur með tilgátur alla daga sem ýmist eru sannaðar eða hraktar vilji ekki nota svipað verklag í þessu mikla máli og fá það sannað af óháðum aðilum að það sé heillavænlegast fyrir samfélagið að byggja við Hringbraut. Sem gæti orðið niðurstaðan.

Kostulegust  er umsögn Verkfræðingafélags Íslands sem segir að það muni taka tvö ár að gera nýja staðarvalsgreiningu eða áreiðanleikakönnun eins og nú er verið að biðja um. Þetta segja þeir vitandi að þær 2-3 staðarvalsgreiningar sem gerðar voru fyrir tæpum 20 árum voru bara nokkra mánuði í vinnslu og þar inni voru auk þess ýmsar greiningar á starfssemi skjúkrahússins. Nu liggur gríðarlegt magn upplýsinga fyrir og ætti þessi vinna því að taka mun styttri tíma en fyrir 20 árum.

Að baki þeirrar fullyrðingar að það muni seinka opnun spítalans um 10-15 ár liggja engin gögn. Sagt er að að það liggi ekki önnur gögn en koma fram í einnar síðu bréfi til ráðherra vegna málsins þetta sé eingöngu byggt á „virðingu“ verksins. Maður veltir fyrir sér hvernig allt embættismannakerfið geti byggt sinn málflutning á jafn mögrum grundvelli og þessum.

Það vekur undrun að allt þetta embættismannakerfi skuli hafna nýrri greiningu eða áreiðanleikakönnun í ljósi þess að mikill meirihluti Reykvíkinga  og heilbrigðisstarfsmanna eru ósáttir við að byggt verði við á Hringbraut. Auðvitað er þetta ekki einfalt mál. En fjarri því að vera óvinnandi eins og skilja má af embættismönnunum. Svona lagað verður stundum sérlega óyfirstíganlegt, flókið og flækt í augum þeirra sem skortir heildarsýn yfir verkið eða bara vilja þetta ekki.   Þeir sjá ekki skóginn fyrir trjám og finnst eintómir steinar vera í götu þeirra. Skýringin á tregðu til þess að skoða málið með opnum óháðum hætti getur bara verið ein og hún er að staðsetningin við Hringbraut standist enga skoðun.

Mér sýnist samt að umsögn Umhverfis- og skipulagssviðs  Reykjavíkurborgar vera akademiskast af öllum þessum aðilum. Þar segir að borgaryfirvöld hafi ávalt stutt ákvarðir ríkisvaldsins og viljan til að byggja við Hringbraut. En segja jafnframt að skipulagsyfirvöld Reykjavíkurborgar muni að sjálfsögðu liðsinna heilbrigðisráðherra ef hann kjósi að skoða málið betur. Sem hlýtur að verða niðurstaðan í ljósi staðreyndanna og vilja borgaranna og starfsmanna sjúkrahússins.

 

Nánar er fjallað um málið hér í tilvitnaðri grein í Kjarnanum:

https://kjarninn.is/skodun/2018-03-05-ny-stadarvalsgreining-fyrir-thjodarsjukrahusid-er-naudsynleg/

+++

Efst í færslunni er „bráðabyrgðasjúkrahúsið“ sýnt eins og það kom út úr samkeppni um framkvæmdina fyrir 8 árum.  Síðan hefur lítið gerst.  Að neðan er frétt úr dagblaði þar sem sagt er að svifryksmengun sé mest í Reykjavík við Eiríksgötu og Hringbraut en þar náði hún stiginu „Very Unhealthy“ (afar óholl)  samkvæmt Waqi.info.  Það er sama stig og  í slæmum iðnaðarborgum í Indalandi og Kína. Og þarna ætlum við að byggja þjóðarsjúkrahúsið sem verður þar að auki stærsta byggingasvæði landsins.

Flokkar: Óflokkað

Fimmtudagur 8.3.2018 - 14:17 - 6 ummæli

Miðbær Hafnarfjarðar

 

Í Morgunblaðinu í morgun voru kynntar nýjar hugmyndir um uppbyggingu í miðbæ Hafnarfjarðar.  Þetta var einkar ánægjuleg lesning. Einkum vegna þess að arkitektarnir í samstarfi við skipulags- og byggingaráð bæjarins nálgast verkefnið í anda „regionalismans“.  Það er að segja að staðarandinn ræður ferðinni. Umhverfið ræður útliti húsanna öðru fremur. Hjálagðar myndir sem unnar eru af ASK arkitektum og gefa vonandi fyrirheit um það sem koma skal.   Arkitektarnir brjóta framhlið hússins upp þannig að það lítur út eins og sambyggð hús. Mælikvarðinn verður við þetta manneskjulegur og samræmist fínlegri byggðinni í Hafnarfirði.

Það á að þétta byggðina í gamla miðbæ Hafnarfjarðar og það koma þrjár aðrar ágætar stofur að verkinu. Það eru T.ark, Tripolí og Sei. Þéttingarsvæðið (sjá mynd að neðan) tekur yfir allt svæðið sunnan verrslunarmiðstöðvarinnar Fjörður sem, að mínu mati, voru og eru skipulagsleg og einkum arkitektónisk mistök.

Svæðið sunnan Fjarðar er nú eitt bílastæðaflæmi fyrir um 900 bíla sem samkvæmt hugmyndunum á að hafa neðanjarðar í framtíðinni.  En stæðunum  þarf líklega að fjölga verulega vegna nýbygginga og ekki síður vegna Borgarlínunar sem fer þarna framhjá. Lílega þarf að tvöfalda bílastæðaframboðið, eða jafnvel þrefalda, ef bæði miðbærinn og Borgarlínan eiga að virka.


Í þessum byggingum á að koma hótel. Arkitektarnir brjóta framhlið hússins upp þannig að það lítur út eins og sambyggð hús.

Á myndinni að ofan er merkt hvar hótelið sem myndirnar eru af mun koma og gula svæðið er þéttingarsvæðið sem fjallað er um í Morgunblaðinu í morgun.

++++

Að neðan eru svo myndir af húsum sem nú eru að rísa á viðkvæmum stað í Reykjavík. Þarna er staðarandanum kastað til hliðar og byggð hús sem eins gætu verið í útjaðri borga á borð við London, París eða Róm.  En ekki í miðborgunum.

Þegar skipulag Hafnartorgs var í kynningarferli voru gerðar allmargar athugasemdir við deiliskipulagið. Þær gengu m.a. út á að krafa yrði gerð varðandi staðarandann og að gert væri ráð fyrir Borgarlínunni sem átti að fara þarna um. Vísað var í ágæta greiningu Guðna Pálssonar og Dagnýjar Helgadóttur á staðarandanum þarna. Sú vinna var unnin í tengslum við Kvosardeiliskipulagið 1986 og er enn í fullu gildi. Hvorug athugasemdin var tekin til greina með þeim árangri sem við blasir. Mér hefur verið sagt af innanbúðarmanni að það hafi verið klappað í umhverfis-og skipulagsráði þegar þessar teikningar voru kynntar. Reykvíkingar geta lært af Hafnfirðingum hvað þetta varðar.

Úr því að verið er að tala um lögbundið kynningarfeli varðandi skipulagsmál þá verður ekki annað sagt en að þau séu í einhverju óstandi.

Ég nefni eitt nýlegt dæmi. Ég gerði athugasemd við deiliskipulag við Gamla Garð um mitt síðasta ár. Athugasemdum átti að skila fyrir 17. ágúst 2017 og það gerði ég. Nú tæpum sjö mánuðum seinna, 8. mars 2018, hefur ekkert svar borist frá skipulagssviðinu. Hvorki mat á athugasemdum mínum né fréttir af því ferli sem málið er í eða hvert stefnir. Það ríkir alger þögn. Ekki þakklæti fyrir áhugann sem sýndur er eða skammir fyrir að ég skuli vera að blanda mér í einhvað sem ekki varðar mína sérhagsmuni. Kannski er tilefni til þess að líta á þessa þögn sem skammir, því það er mikil vinna að gera athugasemd við skipulag. Það þekkja allir sem til þekkja.

Flokkar: Óflokkað

Þriðjudagur 27.2.2018 - 10:53 - 15 ummæli

Miklabraut í stokk – aftur! – Hvað með Landspítalann?

 

 

Aðalskipulag Reykjavíkur 2001-2024 var mikið bílaskipulag. Í því var gert ráð fyrir göngum undir Skólavörðuholtið að Landspítalanum og öðrum göngum frá Suður Mjódd undir allan Kópavog endilangan að Kringlumýrarabraut að miklum mislægum gatnamótum og aftur undir Öskjuhlíð að Landspítalanum. Þá var gert ráð fyrir að Miklabraut yrði sett í stokk að gatnamótum Bóstaðavegar og Snorrabraut.  Þar fyrir utan var gert ráð fyrir einum sex nýjum mislægum gatnamótum í borginni vestan Elliðaáa.

Núgildandi aðalskipulag AR2010-2030, hvarf frá þessum miklu einkabílaáætlunum. Samfara þessari breytingu hefði þurft að gera ýmsar breytingar í skipulaginu sem væru móvægisaðgerðir til þess að minnka bifreiðaumferð.  Má þar nefna meiri dreifingu atvinnu og þjónustutækifæra og flutning þeirra austar í borgina, byggja meira af íbúðum vestast í borginni, gera borgarhlutana sjálfbærari,   stuðla að breytingu á ferðavenjum borgaranna  ásamt fleiru.  Þetta hefur ekki gemngið eftir væntingum. Umferðavandinn hefur vaxið og stefnir í óefni.

Nú hafa verði lagðar fram hugmyndir um að endurvekja áratuga gamla hugmynd um Miklubraut í stokk sem var með formlegum hætti strikuð út af aðalskipulaginu AR2010-2030.  Mislæg gatnamót  á mótum Miklubrautar og  Kringlumýrarabrautar sem var líka í AR 2001-2024,  þau hafa líka verið endurvakin sýnist mér.

Maður veltir fyrir sér hvað veldur þessari miklu aðalskipulagsbreytingu sem er í raun stefnubreyting. Þarna er verið að greiða  leið fyrir einkabílismann sem áður var stefnt að því að  takmarka.

Samkvæmt frummatinu um Miklubraut í stokk opnast land sem er um 23 hektarar  þar sem nýbyggingasvæði er rúmlega helmingurinn. Gert er ráð fyrir þróunarsvæði þarna  og mikilli aukningu byggina. Samtals er um að ræða um 140.000  fermetra af íbúðum (um 1400 íbúðir) og 66.000 fermetra vegna verslunar og þjónustu. Þetta er ekki að finnna í AR2010-2030. Þessi hugmynd rýrir markmið aðalskipulagsins um línulega miðborg frá Vesturbugt að Keldum eftir Suðurlandsbraut.

Ef við gefum okkur að Meðferðarkjarni Nýja Landspítalans verði tekin í notkun samkvæmt áætlun árið 2023 og miðað er við álit Framkvæmdasýsunnar og Skipulagsstofnunnar um flækjustig skipulagsmála og tímaáætlanir. Þá verður búið að reka meðferðarkjarnann í um fimm ár þegar framkvæmdir við þennan stokk hefjast.

Þá mun þurfa að loka Miklubrautinni, Kringlumýrargatnamótin munu ýmist vera lokuð eða með skerta flutningsgetu. Það sama á við um gatnamót Snorrabrautar, Bústaðavegar og Hringbrautar. Þessar tafir og lokanir munu líklega verða viðvarandi í 6-10 ár. Ef þetta gengur eftir verður aðgengi að nýja Þjóðarsjúkrahúsinu við Hringbraut fullkomlæega óásættanlegt um margra ára skeið.

Þarna koma enn ein rök fyrir því að gera þarf nýtt og óháð staðarvalsmat vegna þessarar  miklu og nauðsynlegu framkvæmdar.

+++

Efst er ljósmynd af Miklubrautinni eins og hún var nokkrum árum eftir að hún var opnuð. Hún virkar gríðarlega stór og miklu stærri en mann óraði fyrir að þörf væri fyrir. En nú er hún orðin allt of lítil og ástæðurnar fyrir því eru fyrst og fremst skipulagsmál.

 

Að ofan er tölvumynd sem sýnir Miklubraut eftir breytinguna samkvæmt áætlunum sem nýlega voru kynntar. Götunni er breytt úr eins kég onar hraðbraut í borgargötu, iðandi af mannlífi, seitlandi bifrteiðaumferð,  hljóðlátri Borgarlínunni, logn, sól og blíða.  Umhverfi sem flestir sækjast eftir og enginn getur verið mótfallinn. Ég held að þetta geti verið góð hugmynd sem vert er að velta fyrir sér þegar sú línulega miðborg sem AR2010-2030 stefnir að er komin upp og orðin starfhæft hryggjarstykki Reykjavíkurborgar.

 

Ef horft er á þessa mynd að ofan sér maður að það er áformað að byggja mikið á helgunarsvæði núverandi Miklubrautar ef af þessu verður. Það er auðvitað sjálfsagt og ágætis hugmynd sem liggur í augum uppi. En ef maður rýnir í myndina sér maður strax að þessi uppbygging er ekki í neinu samræmi við AR2010-2030. Þarna er í raun um stefnubreytingu að ræða því þarna er verið að færa samgönguás aðalskipulagsins til frá Suðurlandsbraut að Miklubraut og gera þar þróunarsvæði sem ekki er að finna í AR2010-2030. Í AR2010-2030 er ekki gert ráð fyrir neinu þróunar- eða uppbyggingarsvæði og ekki gert ráð fyrir Miklubraut í stokk.

 

Miklabraut í stokk á að vera um 1700 metra löng samkvæmt þessum hugmyndum og ná nánast frá Háaleitisbraut að Landspítalanum. Samkvæmt upplýsingum á stokkurinn að vera um 20 metra breiður. Til þess að koma honum fyrir þarf að grafa og sprengja um 10 metra niður í jörðina, samkvæmt tölum frá Mannviti. Jarðvinnan verður líklega um 30 metra breið. Þarna þarf því að fjarlægja meira en 500.000 rúmmerta af jarðvegi vegna framkvæmdanna og aka líklega um 150.000 rúmmetra af annarsslags efni til baka. Líklega færi þetta efni í landfyllingar í Örfyrisey og Bryggjuhverfi.

Við gatnamót Bústaðavegar, Hringbrautar, Snorrabrautar og Miklubrautar er  hugmyndin að endurskipuleggja allt og rífa þau mannvirki og brýr sem þar eru. Við framkvæmdina þarf að brjóta allar núverandi brýr og taka allar þessar götur úr sambandi hvora við aðra í styttri eða lengri tíma. Þannnig mun aðgengi að Nýja Þjóðarsjúkrahúsinu við Hringbraut verða mjög slæmt um langt árabil.

 

Sneiðingar í miklubraut. Á efra sniðinu er gatan eins og yrði á yfirborðinu áður en komið er að göngunum, með tveim sérrýmum fyrir Borgarlínuna og sex fyrir bíla. Við göngin verða akreinarnar jafn margar með fjórum akreinum fyrir einkabíla neðanjarðar og tvær ofanjarðar ásamt Borgarlínunni. Þessar sex bílaakreinar  munu flytja eitthvað meira vegna þess að ekki þarf að stoppa við gatnamót eða göngubrautir í neðra.

 

Í aðalskipulaginu 1996-2016 0g AR 2001-2024  var grert ráð fyrir að Miklabraut væri sett í stokk eins og sést á korninu að ofan (AR2001-2024) Þarna eru líka mislæg gatnamót við Kringlumýrarbraut. Hætt var við þetta í AR2010-2030.

Í AR2010-2030 sem myndiun er af að ofan sést að búið er að fella stokkinn  við Miklubraut niður í skipulaginu. Það má líka sjá að samkvæmt gildandi aðalskipulagi er ekki gert ráð fyrir þróunarsvæði eða samgönguás við Miklubraut. Samgöngu og þróunarás aðalskipulagsins 2010-2030 er hinsvegar meðfram Laugavegi og Suðurlandsbraut sem er í takti við meginhugmynd aðalskipulagsins um línulega miðborg.

Samgöngu og þróunarás aðalskipulagsins 2010-2030 er vel útfærður, vel hugsaður og í fullkomlega eðlilegum takti við þróun borgarinnar frá öndverðu. Undir myndinni sem er í aðalskipulaginu stendur.:  „Hugmyndin að þróunarásnum verði smám saman heildstæð breiðgata sem liggur eftir endilöngu nesinu, nokkursskonar línuleg miðborg. Þétt blönduð byggð hverfist um ásinn í þægilegri göngufjarlægð frá biðstöðvum almenningssamgangna. Sambærilegur þróunarás á síðan að liggja til suðurs frá miðborginni um framtíðarbyggð í Vatnsmýrinni og yfir í Kársnes í Kópavogi (bindandi stefna)“.

 

Hér gefur að líta fyrstu teikningu sem ég sá af hugsanlegri Borgarlínu. Umfang hennar og lega virkaði sannfærandi  þega teikningin kom fram. Þessi áætlun er í fullkomnu samræmi við AR2010-2030 ef frá er talin leiðin yfir í Kársnes.  Maður sá fyrir sér svona 20 km langa hágæða Borgarlínu sem væri svo studd með virku hefðbundnu strætisvagnakerfi út í íbúðahverfin. Nú hefur verkefnið stækkað og breyst svo mikið að það er ekki auðvelt að átta sig á því.

Hér er kort úr AR2010-2030 sem sýnir fjarlægðir og ferðatíma frá þungamiðju Reykjavíkur. Þungamiðja höfuðborgarsvæðisins er nokkru austar og sunnar.

Að ofan er skjámynd þar sem tekin eru til helstu markmið AR2010-2030 um almannaflutninga. Þarna er talað um „léttlest í framtíðinni“. Nú er verið að hverfa frá þessu eða færa á annan stað og gera kerfið flóknara og stærra.

Að ofan er mynd af fyrirhugaðri legu og umfangi Borgarlínunnar eins og hún hefur verið kynnt.  Það er allnokkur munur á þessum áætlunum og þeim sem kynntar voru í aðalskipulagi Reykjavíkur AR2010-2030 sem samþykkt var fyrir tæpum fimm árum, í júní 2013.

Flokkar: Óflokkað

Miðvikudagur 14.2.2018 - 12:09 - 8 ummæli

Sand Hótel – Endurnýjun eldri húsa.

Það vekur athygli hvernig staðið var að byggingu Sand Hótels við Laugaveg.  Fjárfestarnir stóðu óvenjulega og menningalega að uppbyggingunni þarna við aðalgötu bæjarins.

Hótelinu er komið fyrir í 8 gömlum byggingum sem hafa verið endurnýjaðar og nútímavæddar fyrir nýja starfssemi á sérlega smekklegan hátt.

Aðstandendur framkvæmdanna hafa ekki bara sýnt umhverfi sínu virðingu heldur einnig hinni sögulegu vídd og hinu mikilvæga almannarými sem Laugavegurinn er.

Þeir hafa sýnt hinni sögulegu vídd skilning á margvíslegan hátt umfram hin arkitektónisku gildi.  Þeir gáfu hótelinu nafnið Sand Hótel  og er það dregið af nafni eins elsta fyritækis borgarinnar Sandholtsbakarí sem er um 100 ára gamalt um þessar mundir.  Bakaríið verður starfrækt þarna í sínu gamla húsi áfram. Þá má einnig geta þess að herrafataverslun Guðsteins Eyjólfssonar sem stofnuð var fyrir 100 árum verður þarna áfram í sinni gömlu mynd og með sínum gömlu innréttingum.  Herrafataverslunin var stofnuð árið 1918 og hefur verið rekin í einu þessara húsa síðan 1929.  Hús Guðsteins var teiknað af Þorleifi Eyjólfssyni (1896-1968)

Það að þessi tvö fyritæki fá áframhaldandi líf í götunni er mikilvægara en margan grunar. Þetta er mikilvægt fyrir almannarýmið og fjölbreytnina þar. Það hefði verið slæmt ef jarðhæð húsanna við Laugaveg hefðu verið tekin undir hótelstarfssemina eða rekstri skyldum henni. Það hefði gert götuna fátækari, einsleitnari og fyrrt hana sögunni.

Hér hefur tekist að endurnýja húsin með það að markmiði að rýra ekki mikilvægi þeirra í ríkri sögu götunnar og mikilvægi fyrir miðbæ Reykjavíkur.

Í hönnunarvinnunni hefur tekist að ná opinni og líflegri gönguleið frá Laugavegi upp á Grettisgötu.

Endurnýjun bygginganna og breyting í fyrsta flokks hótel var í höndum Sigurðar Hallgrímssonar arkitekts og innanhússarkitektanna Guðbjargar Magnúsdóttur og Rögnu Sif Þórisdóttur í náinni samvinnu við eigendur hótelsins.

Hér er á ferðinni skólabókardæmi um hvernig aðlaga má nýja og nútímalega starfssemi í gömlum húsum. Þessi nálgun er auðvitað vandasamari og seinlegri en nálgun svonefndra uppbyggingasinna í byggingalistinni sem gengur jafnan út á að rífa og byggja nýtt og nútímalegt í staðinn.

Aðlaðandi og lífleg gönguleið milli Laugavegar og Grettisgötu  er bætt við skemmtilegar götur og sund borgarinnar.

 

Gömul mynd af Sandholtsbakaríi við Laugaveg númer 36. Tekist hefur að viðhalda starfsseminni á sama stað og flétta inn í hótelreksturinn þannig að almannarýmið fær notiðsín.

Hús Guðsteins Eyjólfssonar eftir Þorleif Eyjólfsson arkitekt frá 1929.

Gamla herrafataverslun Guðsteins Eyjólfssonar verður áfram rekin á jarðhæð hússins. Þetta er mennigarleg afstaða eigandanna sem viðheldur líflegu götulífi við Laugaveg. Ef þarna yrði starfsemi nátengd hótelrekstrinum yrði gatan fátækari.

Flokkar: Óflokkað

Höfundur

Hilmar Þór Björnsson arkitekt
Tilgangur síðunnar er að kynna arkitektúr, skipulag og staðarprýði ásamt því að stuðla að umræðu um efnið. Það sem fram kemur ber ekki að skilja sem skoðun höfundar heldur hugleiðingu sem sett er fram í þeim tilgangi að vekja lesendur til umhugsunar og skoðanaskipta. Tekið er á móti aðsendum greinum þegar það á við, sem þá eru á ábyrgð höfundar aðsends efnis.
Athugasemdir við færslur eru velkomnar. Þeir sem vilja koma skilaboðum til ábyrgðarmanns beint er bent á netfangið hilmarstofunni@gmail.com
RSS straumur: RSS straumur